Chiều ngày 27/10/2026, tại Bộ Y tế, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chủ trì buổi họp báo cung cấp thông tin về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Tham dự có Đại biểu Quốc hội Lê Văn Khảm, Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; ông Tống Văn Thanh - Vụ trưởng Vụ Báo chí xuất bản, Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Đặng Hoa Nam - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam.
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà; Ông Tống Văn Thanh - Vụ trưởng Vụ Báo chí xuất bản, Ban Tuyên giáo Trung ương; TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam và Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Hà Anh Đức tại buổi họp báo.
Về phía các tổ chức quốc tế có TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam tham dự.
Về phía Bộ Y tế, cùng tham dự có Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hànhTrung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà và lãnh đạo các Vụ, Cục, Văn phòng Bộ, Bệnh viện, Trung tâm thuộc và trực thuộc Bộ.
Cuộc họp báo còn có sự tham gia của các chuyên gia nhi khoa, ghép tạng, ngoại khoa... đầu ngành.
Thay mặt Bộ Y tế, Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà thông tin về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) thời gian qua nhận được sự quan tâm rộng rãi của các đại biểu Quốc hội, các nhà khoa học và đông đảo Nhân dân. Bộ Y tế trân trọng, lắng nghe và tiếp thu mọi ý kiến đóng góp.
Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở: Bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, nhân đạo, công bằng, bình đẳng, minh bạch và không phân biệt đối xử; Tăng cơ hội được ghép mô, bộ phận cơ thể người, ngăn chặn hành vi mua bán; Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển đổi số; Đồng thời bảo đảm hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, khả thi và tương thích với điều ước quốc tế; Đối với trẻ em, vấn đề bảo vệ quyền trẻ em là trên hết.
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
Ngoài quy định về cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến, dự thảo Luật đã bổ sung quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện của người đó. Việc đăng ký nguyện vọng hiến không đồng nghĩa với việc đủ điều kiện hiến. Dự thảo Luật đã quy định cụ thể về các điều kiện đối với người hiến tại thời điểm lấy mô, bộ phận cơ thể ở người hiến.
Ngoài quy định về chết não theo Luật hiện hành, dự thảo Luật đã bổ sung quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể ở người chết tuần hoàn.
Bổ sung quy định cho phép hiến bộ phận cơ thể bị tổn thương hoặc bệnh lý như các đoạn chân, tay do tai nạn mà không thể nối lại cho người bệnh để lấy mô như gân, xương để ghép cho người bệnh khác.
Bổ sung các trường hợp được hiến mô bao gồm: Cho phép người hiến mô tái sinh khi còn sống như tế bào gốc, máu, huyết tương... và không cho phép hiến các loại mô không tái sinh khi còn sống như võng mạc, củng mạc, van tim…, trong đó:
Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến mô tái sinh;
Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh (trừ máu và các thành phần máu) cho thành viên gia đình khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên;
Người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh (trừ máu và các thành phần máu) cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh ruột, chị ruột, em ruột khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.
Bổ sung quy định người vợ được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con; lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản.
Bổ sung các quy định cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sau khi chết không đăng ký hiến nhưng có nguyện vọng hiến trước khi chết và được thành viên gia đình hoặc người đại diện đồng ý bằng văn bản theo quy định.
Tăng cường kiểm soát, ngăn chặn hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến:
Quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên;
Bổ sung quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép;
Bổ sung quy định để bảo đảm tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến và tư vấn lấy, ghép, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi.
Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người chưa thành niên; tạo phôi để lấy tế bào; lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và tổ chức đưa người Việt Nam ra nước ngoài hiến, ghép bộ phận cơ thể trái quy định.
Bổ sung quy định về Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép. Một người chỉ được xác định chết não, chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng cùng kết luận.
Quy định bắt buộc phải thực hiện điều phối qua hệ thống điều phối quốc gia đối với bộ phận cơ thể người và mô không tái sinh để bảo đảm công bằng, minh bạch, khách quan và phòng, chống mua bán.
Hoàn thiện cơ chế quản lý mô, tế bào và tạo điều kiện cho sự phát triển của y học tái tạo:
Bổ sung quy định quản lý mô, tế bào và các sản phẩm từ mô, tế bào theo toàn chuỗi, bảo đảm truy xuất nguồn gốc, chất lượng, an toàn và kiểm soát nguy cơ, phản ứng bất lợi.
Tăng cường các điều kiện bảo đảm cho hoạt động hiến, lấy, ghép và bảo đảm quyền lợi người hiến: Quy định cụ thể các nội dung do ngân sách Nhà nước bảo đảm; Quy định cụ thể hơn về quyền lợi của người đã hiến mô; Quy định xây dựng hệ thống thông tin quản lý mô, bộ phận cơ thể người thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.
Theo Thông tin từ Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, dự thảo đề cập các biện pháp cụ thể như:
1. Quy định có sự đồng ý của trẻ và cả cha, mẹ hoặc người giám hộ đương nhiên (theo quy định tại Điều 52 Bộ luật Dân sự).
2. Chỉ giới hạn trẻ 15-18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình; Trẻ dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha, mẹ, anh, chị em ruột: Bộ Y tế sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất thu hẹp phạm vi hiến: chỉ cho anh, chị em ruột.
3. Được tư vấn độc lập theo quy trình do Bộ Y tế ban hành để bảo đảm người hiến được cung cấp đầy đủ thông tin, tự nguyện và không bị cưỡng ép hiến mô.
4. Sự phản đối, không đồng ý của trẻ trong bất cứ tình huống, thời điểm nào đều được tôn trọng và ghi nhận.
5. Đối với hiến sau khi chết:
Phải được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn được bảo đảm độc lập, khách quan được quy định rất chặt chẽ. Thực tiễn Việt Nam là quốc gia đứng thứ Tư trên thế giới về mức độ quy định chặt chẽ trong xác định chết não. Một người chỉ được xác định là chết não, chết tuần hoàn khi tất cả các thành viên chuyên môn Hội đồng kết luận là chết não hoặc chết tuần hoàn.
Phải có đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng hiến trước khi chết;
Được sự đồng ý của người đại diện của người hiến (cha, mẹ hoặc người giám hộ).
Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), TS.BS Hà Anh Đức thông tin về buổi họp báo.
Cùng đó, dự thảo Luật cũng bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn việc lợi dụng quan hệ giám hộ, nuôi con nuôi để lấy mô, bộ phận cơ thể của người chưa thành niên; tạo phôi để lấy tế bào; lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai và tổ chức đưa người Việt Nam ra nước ngoài hiến, ghép bộ phận cơ thể trái quy định.
Đông đảo phóng viên, nhà báo đặt câu hỏi tại buổi họp báo
Tại họp báo, nhiều phóng viên, nhà báo đến từ các cơ quan thông tấn, báo chí đã đặt câu hỏi xung quanh quá trình xây dựng dự án Luật, những băn khoăn cần làm rõ.
GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương phát biểu
Ở góc độ điều trị nhi khoa, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết bệnh viện có khoảng 60 bệnh nhi cần được ghép gan. Trong số này, khoảng 25 trẻ có nguy cơ tử vong trong vòng ba đến năm tháng nếu không tìm được nguồn gan phù hợp.
“Đây không phải nhu cầu của bệnh viện mà là nhu cầu của người bệnh và gia đình người bệnh”, ông Điển nhấn mạnh.
Giáo sư Trần Minh Điển cũng đề cập nhu cầu ghép tế bào gốc tạo máu ở trẻ mắc các bệnh lý về máu, trong đó có bệnh tan máu bẩm sinh. Những bệnh nhi mắc thể nặng có thể phải truyền máu định kỳ, có trường hợp khoảng 20 ngày một lần. Việc tìm được nguồn tế bào gốc tạo máu phù hợp từ người thân có thể mở ra cơ hội điều trị.
TS. Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam
Cùng bàn về quyền tham gia của trẻ em, Tiến sĩ Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam cho rằng cần phân biệt 2 vấn đề: lấy ý kiến trẻ em trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật và lấy ý kiến trẻ đối với những quyết định trực tiếp liên quan đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Theo ông, lấy ý kiến trẻ em khi xây dựng chính sách, pháp luật là trách nhiệm bắt buộc, đã được quy định trong Luật Trẻ em năm 2016, Nghị định số 56/2017/NĐ-CP của Chính phủ và pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức phát biểu
Theo PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cần phân biệt rõ hiến tạng từ người còn sống với hiến tạng từ người đã chết não hoặc chết tuần hoàn. Với người hiến còn sống, việc lấy mô, tạng phải được cân nhắc đặc biệt thận trọng, nhất là khi người hiến chưa đủ 18 tuổi.
Về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến một số loại mô, PGS.TS Dương Đức Hùng cho rằng cần phân biệt giữa tạng và mô có khả năng tái sinh.
Theo ông, nếu xem xét cho phép trẻ em hiến mô tái sinh, quy định phải bảo đảm việc lấy mô không gây ảnh hưởng đến sức khỏe trước mắt và lâu dài, đồng thời không để lại di chứng.
GS.TS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
Theo GS.TS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, các bác sĩ lâm sàng mong luật vừa đủ chặt chẽ để bảo vệ người thầy thuốc và quyền lợi của trẻ em, vừa đủ cơ sở để cứu những bệnh nhi đang chờ ghép.
TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam
TS Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam bày tỏ sự ủng hộ việc xem xét mở rộng cơ hội hiến, ghép mô, tạng ở trẻ em, với điều kiện đặt lợi ích tốt nhất của trẻ lên hàng đầu và thiết lập các cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt. Bà lưu ý cần phân biệt rõ giữa hiến khi còn sống và hiến sau khi qua đời; bảo đảm trẻ được cung cấp thông tin phù hợp với lứa tuổi, có quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý, đồng thời được bảo vệ trước nguy cơ ép buộc, bóc lột.
TS Vũ Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), Trưởng Ban tư vấn, phản biện và giám định xã hội (Tổng hội Y học Việt Nam)
Ở góc độ pháp lý, Tiến sĩ Vũ Huy Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Y tế - người từng tham gia xây dựng Luật năm 2006, cho rằng cần giải thích đầy đủ bản chất của những đề xuất mới để tránh gây hiểu nhầm trong dư luận. Ông Quang khẳng định, dự án Luật hiện tại có nhiều điểm mới, có lợi rất nhiều cho người bệnh so với Luật năm 2006.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu
Phát biểu tại buổi họp báo, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan xúc động, bày tỏ sự day dứt trước những người bệnh đang chờ đợi cơ hội sống. “Nếu chúng ta là những người xây dựng pháp luật mà thờ ơ, bàng quan với những việc như vậy thì chúng ta mới là những người có lỗi”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
“Cuộc vận động hiến tạng hiện nay, kể cả với người lớn, không phải là sự ép buộc. Đó là vấn đề nhân văn, là sự sẻ chia giữa những người dân với nhau. Người lớn không bị ép buộc thì tại sao với trẻ em lại đặt ra vấn đề ép buộc?”, Bộ trưởng nói.
“Tinh thần chung của dự luật gói gọn trong hai việc: mở và chặn. Mở là để cứu sống thêm nhiều người bệnh, nhiều cháu bé. Chặn là chặn bằng các điều kiện, điều cấm, điều khoản để loại trừ những đối tượng không phù hợp”, Bộ trưởng khẳng định.
Theo Bộ trưởng, mục tiêu cuối cùng là mở thêm cơ hội sống cho những người mắc bệnh hiểm nghèo, các bệnh nhi đang chờ ghép, đồng thời tạo hành lang pháp lý rõ ràng để đội ngũ thầy thuốc yên tâm công tác, cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân./.
Nguồn: Bộ Y tế