Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phòng bệnh nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác phòng bệnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Bác sĩ Trạm Y tế xã Lộc Quang (khu vực Lộc Ninh) siêu âm bụng miễn phí cho người dân.
Theo quy định tại Điều 89 Nghị định 165/2026/NĐ-CP, Quỹ Phòng bệnh là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, trực thuộc Bộ Y tế. Quỹ hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập; việc thành lập và ban hành Điều lệ tổ chức, hoạt động của Quỹ do Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.
Quỹ Phòng bệnh có chức năng hỗ trợ triển khai các hoạt động phòng bệnh, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đồng thời, Quỹ thực hiện xây dựng kế hoạch tài chính, tổ chức bộ máy, tuyển dụng nhân sự theo đúng quy định của Luật Phòng bệnh và các quy định pháp luật liên quan.
Bên cạnh đó, Quỹ có nhiệm vụ xét duyệt các dự án, hoạt động, đối tượng được hỗ trợ; quyết định mức hỗ trợ, tài trợ theo quy định pháp luật và điều lệ hoạt động của Quỹ. Quỹ cũng thực hiện huy động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn tài chính đúng quy định; phân bổ kinh phí hỗ trợ các hoạt động phòng bệnh trên cơ sở đề xuất của cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực phòng bệnh thuộc Bộ Y tế.
Để bảo đảm công khai, minh bạch, Quỹ Phòng bệnh có trách nhiệm công bố công khai quy chế hoạt động, cơ chế tài chính, kết quả hoạt động và báo cáo tài chính hằng năm. Đồng thời, thực hiện kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất việc sử dụng nguồn vốn; thu hồi các khoản hỗ trợ, tài trợ sử dụng sai mục đích theo quy định.
Theo Nghị định 165/2026/NĐ-CP, Quỹ Phòng bệnh tập trung hỗ trợ nhiều hoạt động trọng tâm trong lĩnh vực y tế dự phòng và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Trong đó, Quỹ sẽ hỗ trợ các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá như truyền thông giáo dục sức khỏe, xây dựng môi trường không khói thuốc, tổ chức cai nghiện thuốc lá, nghiên cứu các giải pháp giảm tác hại thuốc lá và hỗ trợ chuyển đổi ngành nghề cho người trồng cây thuốc lá.
Quỹ cũng hỗ trợ triển khai các chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân; khám sức khỏe đầu năm học, phát hiện sớm bệnh, tật; đồng thời đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức về khám sức khỏe định kỳ.
Đối với lĩnh vực phòng, chống bệnh không lây nhiễm, Quỹ tập trung hỗ trợ các hoạt động dự phòng, kiểm soát yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh tại cộng đồng. Song song đó là các hoạt động phòng, chống rối loạn tâm thần; quản lý, chăm sóc người mắc rối loạn tâm thần tại cộng đồng.
Lĩnh vực dinh dưỡng trong phòng bệnh cũng được chú trọng thông qua các hoạt động đánh giá tình trạng dinh dưỡng, tư vấn dinh dưỡng hợp lý, truyền thông giáo dục dinh dưỡng và triển khai các can thiệp dinh dưỡng phù hợp theo từng nhóm đối tượng.
Đáng chú ý, Quỹ sẽ hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong công tác phòng bệnh; thúc đẩy ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu và quản lý các bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, sức khỏe tâm thần và dinh dưỡng cộng đồng.
Ngoài ra, Quỹ còn hỗ trợ hoạt động của các hội đồng chuyên môn trong lĩnh vực phòng bệnh; cấp học bổng hoặc trợ cấp cho sinh viên ngành y học dự phòng, y tế công cộng, dinh dưỡng; tăng cường hợp tác quốc tế về phòng bệnh thông qua các chương trình học tập kinh nghiệm, hội nghị, hội thảo quốc tế.
Nguồn hình thành Quỹ Phòng bệnh gồm vốn điều lệ do ngân sách nhà nước hỗ trợ theo quy định; khoản đóng góp bắt buộc bằng 2% trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá; nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn viện trợ không hoàn lại và các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Việc thành lập Quỹ Phòng bệnh được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường nguồn lực cho y tế dự phòng, thúc đẩy các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng ngừa bệnh tật từ sớm, từ xa, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống và sức khỏe nhân dân trong tình hình mới./.
Bích Ngọc