Những ngày qua, mưa lớn kéo dài tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố Đồng Nai, gây ngập lụt, ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của người dân. Tình trạng này cũng làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường, nguồn nước và phát sinh, lây lan một số bệnh truyền nhiễm. Vì vậy, chủ động phòng, chống dịch bệnh trong và sau mưa lũ, ngập lụt là việc làm cần thiết để bảo vệ sức khỏe người dân.
Nguy cơ dịch bệnh trong và sau mưa lũ, ngập lụt
Mưa lũ, ngập lụt không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn làm phát sinh nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Trong mưa lũ, nước ngập có thể cuốn theo bùn đất, rác thải, nước thải, chất thải sinh hoạt, xác động vật và các chất ô nhiễm khác khiến môi trường sống bị ô nhiễm nặng nề, nguồn nước sinh hoạt bị nhiễm bẩn. Đây là điều kiện thuận lợi để các loại vi khuẩn, vi rút và trung gian truyền bệnh sinh sôi phát triển và gây bệnh cho người dân.
Một trong những dịch bệnh thường gặp trong mùa mưa lũ, ngập lụt đó là bệnh lây qua đường tiêu hóa như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn. Nguồn nước bị ô nhiễm có thể chứa các tác nhân gây bệnh và làm lây lan bệnh qua đường tiêu hóa. Bên cạnh đó, thực phẩm tiếp xúc với nước bẩn, thực phẩm không được bảo quản đúng cách hoặc đã bị hư hỏng cũng có thể trở thành nguồn gây bệnh.
Các bệnh ngoài da và bệnh về mắt cũng có thể gia tăng khi người dân phải thường xuyên tiếp xúc với nước ngập. Việc ngâm chân, tay trong nước bẩn trong thời gian dài có thể gây viêm da, nhiễm trùng da, nấm da, nước ăn chân. Nguồn nước và môi trường bị ô nhiễm cũng làm tăng nguy cơ mắc đau mắt đỏ, viêm kết mạc.
Người dân thực hiện vệ sinh môi trường, phòng sốt xuất huyết trên địa bàn xã Long Hà, thành phố Đồng Nai.
Đáng chú ý là bệnh sốt xuất huyết. Đây là dịch bệnh đang ghi nhận số ca mắc cao tại thành phố Đồng Nai hiện nay. Tính đến tuần thứ 36 năm 2026, toàn thành phố ghi nhận gần 12,5 nghìn ca mắc và 6 ca tử vong do sốt xuất huyết. Mưa lớn kéo dài, gây ngập lụt có thể làm gia tăng số ca mắc sốt xuất huyết trên địa bàn. Vì sau khi ngập lụt, nước rút, các vật dụng bị bỏ lại ngoài môi trường như chai, lọ, lon, hộp, lốp xe,… có thể đọng nước và trở thành nơi sinh sản của muỗi vằn. Nếu không được xử lý kịp thời, các ổ chứa nước này sẽ tạo điều kiện cho muỗi sinh sản, phát triển và truyền bệnh cho người.
Bên cạnh đó, các bệnh lây qua đường hô hấp như viêm đường hô hấp, cúm...; bệnh do nhiễm trùng vết thương như bệnh xoắn khuẩn vàng da (leptospirosis), uốn ván... nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể nhanh chóng lan rộng, gây thành dịch, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân và cộng đồng.
Biện pháp phòng bệnh trong và sau mưa lũ, ngập lụt
Tại Đồng Nai, thời tiết đang vào nửa cuối mùa mưa, mưa lớn và ngập lụt vẫn có khả năng tái diễn. Người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh môi trường, bảo đảm nguồn nước, an toàn thực phẩm và vệ sinh cá nhân để phòng bệnh.
Trong khi xảy ra mưa lũ, ngập lụt:
Người dân cần thực hiện “ăn chín, uống sôi”, ưu tiên sử dụng thực phẩm đóng hộp, lương khô và các thực phẩm bảo đảm an toàn. Tuyệt đối không sử dụng thực phẩm đã bị ngập nước, ẩm mốc, ôi thiu; không sử dụng thực phẩm có nguồn gốc từ gia súc, gia cầm chết trong khu vực ngập lụt.
Tại các nơi đủ điều kiện thì thường xuyên thực hiện các biện pháp đảm bảo vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng với nước sạch hoặc sử dụng chế phẩm sát khuẩn tay, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Các nơi không có đủ điều kiện thì thực hiện tối đa các biện pháp để đảm bảo vệ sinh cá nhân, đặc biệt là vệ sinh bàn tay. Đồng thời cần xử lý phân, rác thải hợp vệ sinh.
Sau khi xảy ra mưa lũ, ngập lụt:
Vệ sinh môi trường và sử dụng nước sạch: người dân cần thực hiện theo nguyên tắc chung là "nước rút đến đâu, làm vệ sinh môi trường đến đó". Dọn dẹp vệ sinh nhà cửa, đường làng, ngõ xóm, thu gom rác. Đẩy sạch bùn đất ra khỏi nhà cửa; khơi thông cống rãnh, lấp vũng nước đọng. Xác động vật, rác thải cần được xử lý đúng cách theo hướng dẫn của chính quyền và ngành y tế, không vứt bỏ xuống sông, suối, ao hồ hoặc nơi công cộng. Chủ động thu gom, dọn dẹp các vật chứa nước không dùng đến, vật liệu, phế thải; khơi thông, lấp đầy các vũng nước tù đọng để loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.
Thực hiện vệ sinh, thau rửa và khử khuẩn nguồn nước theo hướng dẫn của cơ quan y tế trước khi sử dụng. Khi chưa bảo đảm nguồn nước sạch, ưu tiên sử dụng nước đóng chai hoặc nước đã được xử lý an toàn. Không sử dụng nước ngập, nước có màu, mùi bất thường hoặc nghi ngờ bị ô nhiễm để ăn uống, chế biến thực phẩm.
Bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm: người dân đảm bảo thực hiện ăn chín, uống sôi; bảo quản thực phẩm đúng cách. Không sử dụng gia súc, gia cầm chết bệnh, chết không rõ nguyên nhân để làm thực phẩm. Không ăn rau sống trong vùng lũ, lụt. Không ăn các thực phẩm đã bị ngập nước, ẩm mốc, hết hạn sử dụng.
Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng với nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi dọn dẹp vệ sinh. Không rửa mặt, tắm gội và giặt quần áo bằng nước bẩn. Hạn chế lội nước trong vùng lũ. Nếu phải lội nước cần sử dụng các phương tiện bảo hộ như ủng, giày lội nước. Nếu có tiếp xúc với nước bẩn cần rửa ngay bằng nước sạch và lau khô, đặc biệt là các kẽ ngón chân, tay. Những người có vết thương hở cần tránh tiếp xúc với nước bẩn.
Ngoài ra, người dân cần chủ động theo dõi sức khỏe và đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, không tự ý điều trị tại nhà.
Chủ động giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm nguồn nước sạch, an toàn thực phẩm và vệ sinh cá nhân là những biện pháp thiết thực giúp người dân phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng trong và sau mưa lũ, ngập lụt.
ThS.BS. Hồ Thị Hồng