Công tác dân số đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia và từng địa phương, tuy nhiên hiện nay công tác dân số ở nước ta đang phải đối mặt với nhiều thách thức như mức sinh thấp, tốc độ già hóa dân số, mất cân bằng giới tính giữa nam và nữ. Công tác dân số ở Đồng Nai cũng không nằm ngoài điểm chung đó.
Đồng Nai có mức sinh thấp
Theo chuyên gia của Viện nghiên cứu Dân số gia đình và trẻ em, mức sinh thấp dưới mức thay thế sẽ dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động, già hóa dân số quá sớm, gia tăng những vấn đề an sinh xã hội.
BS.CKII Lê Quang Trung - Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai cho biết, nói đến dân số và phát triển là nói đến các vấn đề: quy mô, cơ cấu, phân bố dân số và nâng cao chất lượng dân số, các yếu tố này đều ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của một vùng, khu vực và một quốc gia.
Đồng Nai hiện đang ở trong nhóm 21 tỉnh thành có mức sinh thấp, theo số liệu thống kê hiện nay tổng tỉ suất sinh của Đồng Nai năm 2020 là 1,97 con/mẹ; đến năm 2023 giảm mạnh còn 1,52 con/mẹ.
Mất cân bằng giới tính khi sinh ở tỉnh đang ở mức 107-108 trai/gái từng bước được khống chế, nhưng cần phải duy trì để không bị tăng trở lại. Các nội dung truyền thông về Tư vấn tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức người cao tuổi…vẫn đang được duy trì nhưng chưa thật sự tạo được điểm nhấn.
Lãnh đạo Sở Y tế cho biết thêm, hiện dân số Đồng Nai có hơn 3,2 triệu dân, trong đó có hơn 280 ngàn người cao tuổi, chiếm dưới 10% và chưa bước vào quá trình già hóa dân số. Tuy nhiên, Đồng Nai vẫn là một trong những địa phương có số lượng người cao tuổi nhiều, chỉ sau Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh.
Triển khai nhiều giải pháp
Để nâng cao chất lượng dân số, ngành Y tế Đồng Nai đã đẩy mạnh các biện pháp tuyên truyền, triển khai các chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ khám sức khỏe, tham mưu xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế về công tác dân số hiện nay, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về công tác dân số...
Giám đốc Sở Y tế Lê Quang Trung cho biết, trước đây, khi mức sinh cao, nhà nước có nhiều chính sách khuyến khích các cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1-2 con, không sinh con thứ 3. Tuy nhiên, những năm gần đây, chính sách về dân số đã có sự thay đổi. Đó là khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con và nam, nữ kết hôn trước 30 tuổi, không kết hôn muộn và sớm sinh con, phụ nữ sinh con thứ hai trước 35 tuổi.
Đơn vị y tế tham gia dự thi tìm hiểu về công tác dân số do Sở Y tế tổ chức.
Mới đây Sở Y tế đã tổ chức hội thi tìm hiểu về công tác dân số với quy mô lớn thu hút được hàng trăm người tham gia. “Đây là năm đầu tiên, Sở Y tế tổ chức cho toàn thể các đơn vị trực thuộc tham gia Hội thi “Tìm hiểu kiến thức về công tác Dân số và phát triển” và đây cũng là một trong những hoạt động, nhiệm vụ của ngành y tế nhằm tăng cường thông tin, truyền thông công tác dân số trong tình hình mới” - BS Trung chia sẻ.
Theo báo cáo của Chi cục Dân số, trong 6 tháng đầu năm 2024, Chi cục phối hợp với các Sở, ban ngành tổ chức tập huấn về công tác dân số cho hàng nghìn người. Thực hiện tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn cho hơn 5 ngàn trẻ vị thành niên - thanh niên (VTN/TN) tăng 209% so với cùng kỳ 6 tháng năm 2023 (năm 2023 là: 2.398).
Thực hiện sàng lọc trước sinh cho 11.456/15.180 thai phụ, chiếm tỷ lệ 75% số phụ nữ mang thai, phát hiện 45 ca nghi ngờ mắc dị tật bào thai, tư vấn, hướng dẫn chuyển tuyến trên để thực hiện chẩn đoán xác định.
Sàng lọc sơ sinh cho 13.068/16.020 trẻ đạt 81,57% số trẻ được sinh ra, phát hiện 207 ca nguy cơ mắc các bất thường bẩm sinh, tư vấn, hướng dẫn chuyển tuyến trên để thực hiện chẩn đoán xác định.
Tiếp tục tổ chức thực hiện các hoạt động tư vấn trực tiếp và tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, Đài truyền thanh huyện, xã. Qua các kênh truyền thông như zalo, facebook...
Phối hợp với Sở Giáo dục thực hiện mô hình lồng ghép nội dung kiểm soát mất cân bằng giới tính, giới, bình đẳng giới thông qua hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, giáo dục sức khỏe sinh sản, phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục, phòng tránh thai ngoài ý muốn cho 11.334 học sinh (73 lớp) tại các trường THCS và THPT trên địa bàn tỉnh.
Triển khai chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản/kế hoạch hóa gia đình năm 2024 tại 85 xã thuộc 10 huyện, thành phố.
Ước 6 tháng năm 2024 có 16.020 trẻ sinh ra, trong đó: 8.446 bé trai và 7.574 bé gái.
Để tăng mức sinh, Phó cục trưởng Cục Dân số Phạm Vũ Hoàng cho hay, giải pháp quan trọng nhất mà các địa phương có mức sinh thấp cần thực hiện là phải tăng cường truyền thông vận động để người dân hiểu được lợi ích của sinh đủ 2 con, những bất lợi và hệ quả của việc sinh con muộn, sinh ít con. Đối tượng tuyên truyền là trẻ vị thành niên, thanh niên, những cặp vợ chồng chưa sinh đủ 2 con.
“Ngành y tế tiếp tục mở rộng các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, phòng, chống vô sinh ở tuổi vị thành niên tại cộng đồng. Khi các chính sách có tác động đến từng cá thể trong xã hội, các thành viên trong gia đình, hy vọng mức sinh sẽ được nâng cao, đảm bảo chất lượng và quy mô dân số trong tương lai” - ông Hoàng nói.
Thanh Tú