Đến các quầy thuốc tây, chỉ cần nói triệu chứng ho, nóng sốt… cho người bán thuốc, ít phút sau người dân đã có thuốc để uống. Thế nhưng, sau đó kể cả người bán và người mua cũng không thể lường trước được những hậu quả của việc tự ý bán và mua thuốc khi không có sự chỉ định của bác sĩ.
Nhập viện điều trị do tự ý dùng thuốc
Toàn tỉnh Đồng Nai hiện có hơn 3,3 ngàn cơ sở bán lẻ thuốc (gồm nhà thuốc, quầy thuốc, tủ thuốc trạm y tế, nhà thuốc tại các bệnh viện) đạt chuẩn GPP (tiêu chuẩn thực hành tốt nhà thuốc). Khi các cơ sở bán thuốc lẻ ra đời đã đáp ứng nhu cầu cho người dân, tâm lý của người dân vì ngại đến các bệnh viện để khám vì thủ tục rườm rà và mất rất nhiều thời gian. Do đó, nhiều người đã tự ý mua thuốc uống mà không lường được hậu quả về sau.
Trước khi mua thuốc tây uống, người dân cần được khám và có chỉ định của bác sĩ.
Tại Bệnh viện Quốc Tế Hoàn Mỹ Đồng Nai, thời gian gần đây đã tiếp nhận rất nhiều ca bệnh vào điều trị do tự ý mua thuốc tây ở ngoài uống. Đơn cử trường hợp anh Trần Quốc G. (32 tuổi, ở phường Tân Mai, TP. Biên Hòa) vào viện với tình trạng nổi mẩn ngứa toàn thân, phù mặt, ho, khó thở, khàn tiếng. Trước đó, anh G. bị nóng, sốt trong người, anh đã ra tiệm thuốc tây mua thuốc về uống. Sau 15 phút uống thuốc, anh có những triệu chứng trên nên người nhà mới đưa anh vào bệnh viện cấp cứu.
Bác sĩ Trần Đức Anh, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Quốc Tế Hoàn Mỹ Đồng Nai cho biết, trường hợp bệnh nhân G. bị phản vệ thuốc là có khả năng trong liều thuốc bệnh nhân có nhiều thuốc viên khác nhau và có thuốc kháng sinh, đây là một loại thuốc có tỷ lệ gây dị ứng cao hơn các loại thuốc khác. Ngay sau đó, bệnh nhân được dùng thuốc chống phản vệ và các thuốc kháng viêm, kháng dị ứng, kết hợp phun khí dung để giảm phù nề đường thở, giảm các triệu chứng dị ứng như ngứa, phù mặt. Nếu không xử trí kịp thời, thanh quản của bệnh nhân sẽ bị phù nề nhanh chóng, gây bít tắc đường thở, rất nguy kịch cho tính mạng.
Tương tự, cũng tự ý mua thuốc tây uống, mới đây một bệnh nhi nữ 12 tuổi (ngụ phường Quyết Thắng, TP.Biên Hòa) phải vào Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai nhập viện điều trị.
Người nhà của bé cho biết, trước đó bé có xỏ khuyên tai bên trái, khoảng 1 tuần sau thì có biểu hiện sưng đau nên đã tự mua kháng sinh uống. Sau 1 tuần tự điều trị, tuy đau có giảm nhưng tình trạng sưng vẫn còn và kèm theo xì mủ nên người nhà mới đưa bé vào bệnh viện.
Qua thăm khám, bệnh nhi được chẩn đoán bị áp xe tai ngoài trái, theo dõi viêm sụn vành tai trái. Các bác sĩ đã điều trị kháng sinh kết hợp giảm đau; sau đó chích rạch áp xe mặt trước vành tai, lấy ra nhiều dịch mủ xanh đục kèm máu. Hậu quả nặng nhất của trường hợp này là biến chứng tiêu sụn vành tai, ảnh hưởng tới thẩm mỹ và quá trình tái tạo vành tai.
TS-BS. Nguyễn Trọng Nơi, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho hay, nhiều người dân không đến khám bác sĩ mà tự ý ra hiệu thuốc mua thuốc về điều trị, điều này đã và đang để lại những hệ lụy cho sức khỏe người dân, nếu lạm dụng thuốc. Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ, việc lạm dụng kháng sinh trong điều trị bệnh sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển và sức khỏe của trẻ.
Liên quan về việc tự ý sử dụng thuốc khi không có sự chỉ định của bác sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Phương Anh, Trưởng khoa Sức khỏe sinh sản Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cho biết, nguy hiểm hơn đối với trẻ vị thành niên khi tự ý mua thuốc phá thai mà không có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, hậu quả có thể dẫn đến băng huyết, sót nhau, nhiễm khuẩn nặng…
Tăng cường tuyên truyền, kiểm tra
Ông Nguyễn Duy Văn, Phó trưởng phòng Nghiệp vụ Sở Y tế cho rằng, không thể ngày một, ngày hai có thể thay đổi được nhận thức và thói quen mua, bán thuốc không theo đơn của cả người dân và người bán thuốc. Tuy nhiên, khó không có nghĩa là không làm được.
Sở Y tế đang triển khai đề án Tăng cường kiểm soát kê đơn và bán thuốc kê đơn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2018-2020. Ở giai đoạn 1, Sở Y tế tiến hành khảo sát nhận thức của người kê đơn thuốc, hoạt động kê đơn thuốc ngoại trú tại Bệnh viện đa khoa Đồng Nai, Bệnh viện nhi đồng Đồng Nai và
Bệnh viện quốc tế Hoàn Mỹ Đồng Nai. Đồng thời triển khai tập huấn, khảo sát nhận thức của người bán lẻ thuốc về quy định của pháp luật liên quan đến bán thuốc kê đơn cho các nhà thuốc, quầy thuốc trên địa bàn TP.Long Khánh.
Giai đoạn 2, phòng Nghiệp vụ của Sở Y tế sẽ tập huấn đối với các bác sĩ trong tỉnh, nội dung chính xoay quanh việc kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú. Ngoài ra, từ nay đến cuối năm, phòng Thanh tra và phòng Nghiệp vụ của Sở Y tế sẽ tăng cường thanh, kiểm tra các cơ sở bán lẻ thuốc để đánh giá sau khi thực hiện giai đoạn 1 của đề án thì các cơ sở bán lẻ thuốc có sự chuyển biến như thế nào. Mục tiêu của đề án là đến năm 2020, 100% thuốc kháng sinh khi bán ra tại các cơ sở bán lẻ thuốc trong tỉnh phải có đơn thuốc.
Bên cạnh đó, đến ngày 1-1-2020, tất cả các quầy thuốc trong tỉnh phải kết nối, liên thông với cơ sở dữ liệu dược quốc gia.
Để đạt mục tiêu này, Sở Y tế đã ra văn bản quy định từ ngày 1-7-2019, tất cả các cơ sở bán lẻ thuốc mở mới và cơ sở tái kiểm tra GPP để cấp lại giấy chứng nhận GPP phải kết nối công nghệ thông tin. Hiện có hơn 60 doanh nghiệp đã được Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) công bố đủ tiêu chuẩn cung cấp phần mềm kết nối công nghệ thông tin. Sở Y tế đã có văn bản hướng dẫn các cơ sở bán lẻ thuốc để liên hệ với các doanh nghiệp này, tiến hành kết nối cho phù hợp với điều kiện của cơ sở mình.
“Sau khi doanh nghiệp và các quầy thuốc đã làm việc, thống nhất với nhau, cơ sở bán lẻ thuốc chỉ cần gửi e-mail đến Sở Y tế, trong vòng 2 ngày, Sở Y tế sẽ cấp cho cơ sở bán lẻ thuốc tài khoản để liên thông lên hệ thống. Trong quá trình thực hiện, nếu nhà thuốc, quầy thuốc thay đổi nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin hay chuyển địa điểm kinh doanh thuốc, Sở Y tế cũng đã có hướng dẫn cụ thể để các cơ sở thực hiện cho phù hợp, đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của cơ sở” - ông Nguyễn Duy Văn cho hay.
Dung Mai