Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với diễn tiến âm thầm, dễ phát hiện muộn và tiềm ẩn nhiều biến chứng nặng. Thực tế tại Đồng Nai cho thấy, việc phát huy vai trò y tế cơ sở trong sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý điều trị đang góp phần quan trọng kiểm soát nguồn lây, nâng cao hiệu quả điều trị trong cộng đồng.
Chủ động phát hiện sớm, ngăn chặn bệnh lao lây lan
Bệnh lao có thể gây suy kiệt, suy hô hấp, tràn dịch màng phổi, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Một số thể lao ngoài phổi như lao màng não, lao xương khớp hay lao hạch còn để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người bệnh.
Tại xã Lộc Quang (khu vực Lộc Ninh), công tác sàng lọc, phát hiện sớm bệnh lao được triển khai thường xuyên thông qua khám bệnh và tư vấn tại trạm y tế. Nhân viên y tế chủ động phát hiện các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ như ho kéo dài trên 2 tuần, sốt nhẹ về chiều, sụt cân, mệt mỏi… để hướng dẫn xét nghiệm kịp thời.
Trường hợp ông Thiều Đình Dũng (47 tuổi, ngụ xã Lộc Quang) là một ví dụ điển hình. Sau khi xuất hiện triệu chứng ho kéo dài, đờm đặc, khàn giọng, ông được hướng dẫn xét nghiệm và chẩn đoán mắc lao phổi. Bệnh nhân được cấp thuốc và điều trị ngay tại trạm y tế, hiện đang tuân thủ đúng phác đồ.
Nhân viên Trạm Y tế xã Lộc Quang tư vấn và cấp phát thuốc cho bệnh nhân lao.
Theo BS.CKI Trần Văn Thi, Phụ trách Trạm Y tế xã Lộc Quang, thông qua mạng lưới y tế cơ sở và cộng tác viên thôn, ấp, các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ như ho kéo dài, sốt nhẹ, sụt cân… được phát hiện và hướng dẫn xét nghiệm kịp thời, qua đó giúp chẩn đoán sớm và điều trị ngay từ giai đoạn đầu. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã phát hiện và đưa vào điều trị 12 ca lao, trong đó có 1 ca kháng thuốc.
“Việc phát hiện sớm không chỉ nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ biến chứng và tử vong mà còn góp phần cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng, hạn chế sự lan rộng của bệnh” – BS Thi nói.
Tại khu vực Bù Gia Mập, công tác phòng, chống bệnh lao đang được triển khai tích cực với nhiều giải pháp đồng bộ. Y sĩ Điểu Tiên, Khoa Kiểm soát bệnh tật, HIV/AIDS – Trung tâm Y tế khu vực Bù Gia Mập cho biết, đơn vị đã đẩy mạnh truyền thông bằng nhiều hình thức như tuyên truyền trực tiếp, phát thanh, phát tờ rơi và lồng ghép trong các cuộc họp dân cư nhằm nâng cao nhận thức của người dân.
Bên cạnh đó, mạng lưới cộng tác viên y tế thôn, ấp được phát huy hiệu quả trong việc vận động người dân đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc lao, đồng thời hỗ trợ theo dõi, quản lý bệnh nhân trong suốt quá trình điều trị.
Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương ghi nhận 17 trường hợp mắc lao. Công tác quản lý, điều trị được triển khai chặt chẽ, bảo đảm tuân thủ đúng phác đồ, góp phần kiểm soát hiệu quả nguồn lây trong cộng đồng.
Nâng cao hiệu quả điều trị bệnh lao tại tuyến cơ sở
Công tác quản lý bệnh nhân lao tại tuyến cơ sở được triển khai bài bản, từ lập hồ sơ, phân công theo dõi đến cấp phát thuốc và giám sát tuân thủ điều trị. Người bệnh được hướng dẫn uống thuốc đúng giờ, đủ liều, thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm như đeo khẩu trang, che miệng khi ho, không khạc nhổ bừa bãi.
Bác sĩ Trung tâm Y tế khu vực Bù Gia Mập khám lao cho một bệnh nhân.
Theo BS Thi, hiện trên địa bàn xã có 5 bệnh nhân hoàn thành điều trị; các trường hợp còn lại đang được quản lý chặt chẽ. Tỷ lệ bệnh nhân được đưa vào điều trị đạt trên 90%, trong khi tỷ lệ điều trị thành công đạt trên 85%.
Còn tại khu vực Bù Gia Mập, các ca mắc mới đều được quản lý, điều trị đúng phác đồ với tỷ lệ khỏi bệnh trên 90%.
Trường hợp bệnh nhân Điểu Nêu (60 tuổi, ngụ thôn Bình Giai, xã Đa Kia) được phát hiện mắc lao phổi có bằng chứng vi khuẩn học, không ghi nhận kháng thuốc. Hiện bệnh nhân đang được cấp thuốc và điều trị tại Trung tâm Y tế khu vực Bù Gia Mập, tuân thủ tốt phác đồ, dùng thuốc đều đặn. Kết quả xét nghiệm kiểm soát lần 1 đã âm tính, bệnh nhân đang bước sang tháng thứ 3 – giai đoạn duy trì của phác đồ điều trị.
BS.CKII La Văn Dầu, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh, y tế cơ sở giữ vai trò then chốt trong phát hiện sớm, quản lý điều trị và kiểm soát nguồn lây. Đồng thời, đây cũng là cầu nối quan trọng giữa người dân với Chương trình chống lao quốc gia.
Trong bối cảnh Việt Nam vẫn thuộc nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao, với khoảng 184.000 ca mắc mới và khoảng 12.000 ca tử vong mỗi năm, việc củng cố hệ thống y tế cơ sở được xem là giải pháp then chốt, hướng tới mục tiêu chấm dứt căn bệnh này trong cộng đồng.
Xuân Hiệp