Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút dại gây ra, lây truyền từ động vật sang người chủ yếu qua vết cắn hoặc vết cào, liếm của động vật bị dại lên trên da bị tổn thương. Đáng lo ngại, khi bệnh dại đã khởi phát, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Thực tế tại Đồng Nai đã ghi nhận những trường hợp tử vong đáng tiếc do chủ quan, không tiêm vắc xin phòng dại sau khi bị chó cắn.
Bệnh dại vẫn cướp đi sinh mạng
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), trên thế giới mỗi năm có khoảng 59.000 người tử vong do bệnh dại tại hơn 150 quốc gia, trong đó khoảng 40% là trẻ em dưới 15 tuổi. Tại Việt Nam, năm 2025 ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại; riêng 9 tháng đầu năm 2026 có 55 trường hợp. Tại Đồng Nai, trong 10 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại.
Người dân tiêm vắc xin phòng bệnh dại tại CDC Đồng Nai.
Thực tế cho thấy, một số trường hợp tử vong do bệnh dại xuất phát từ tâm lý chủ quan, không xử lý vết thương và tiêm phòng kịp thời sau khi bị chó cắn.
Trường hợp tử vong gần đây nhất là anh Đ.G. (27 tuổi, dân tộc Xtiêng, làm nghề làm rẫy, ngụ thôn Bình Hà, xã Đa Kia). Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đồng Nai, khoảng 2 tháng trước khi phát bệnh, trong thời gian làm rẫy tại thôn Bình Giai, xã Đa Kia, anh G. bị một con chó thả rông cắn vào ngón tay trái khi đang bẫy con vật này. Trước đó, con chó thả rông này đã cắn 4 con chó nuôi của gia đình anh G.; cả 4 con chó này đều chết sau 4 ngày.
Tuy nhiên, sau khi bị cắn, anh G. không xử lý vết thương và không tiêm vắc xin phòng bệnh dại. Đến ngày 15-10, anh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn, nuốt khó và ngày càng không thể ăn uống. Khi các triệu chứng không thuyên giảm, anh G. được đưa đến cơ sở y tế và được tư vấn chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh để theo dõi và điều trị. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh dại. Do bệnh diễn tiến nặng, gia đình xin đưa bệnh nhân về nhà và anh G. đã tử vong ngày 19-10.
Trước đó, bà N.T.G. (68 tuổi, ngụ ấp Ông Quế, xã Xuân Quế) cũng tử vong do bệnh dại sau khi bị chó lạ cắn. Theo báo cáo của CDC Đồng Nai, vào khoảng đầu tháng 2-2026, bà G. bị một con chó lạ vào nhà cắn vào mu bàn tay. Tại thời điểm cắn, con chó đã có biểu hiện bệnh dại (biểu hiện bất thường, lầm lỳ); sau khi cắn, bị người nhà đuổi nên con chó chạy đi mất, không theo dõi được.
Dù được người thân nhắc nhở, bà G. vẫn không đến cơ sở y tế tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại mà chỉ tự điều trị bằng phương pháp dân gian. Đến ngày 4-5, bà xuất hiện các triệu chứng khó thở, sợ nước, sợ gió, uống nước bị ngợp, nên được người nhà đưa đến Bệnh viện ĐKKV Long Khánh khám và được chẩn đoán theo dõi bệnh dại. Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện ĐK Đồng Nai, nhưng do tình trạng bệnh nặng người nhà xin chuyển bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM. Tại đây, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi dại thể hung dữ, suy hô hấp, nhiễm trùng tiểu, tăng huyết áp. Đến trưa ngày 6-5, bệnh nhân tử vong.
Hai trường hợp trên là lời cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng của việc chủ quan sau khi bị chó cắn. Bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử lý vết thương đúng cách và tiêm vắc xin, huyết thanh kháng dại kịp thời theo chỉ định. Khi bệnh đã xuất hiện triệu chứng, cơ hội cứu sống gần như không còn.
Xử lý đúng cách khi bị chó, mèo cào, cắn
Theo khuyến cáo của ngành y tế, ngay sau khi bị chó, mèo cào hoặc cắn, người dân cần nhanh chóng rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Nếu không có xà phòng, cần rửa kỹ vết thương bằng nước sạch. Sau đó, sát trùng bằng cồn 70% hoặc dung dịch i-ốt. Có thể sử dụng các chất khử trùng thông thường như xà phòng các loại, dầu gội, dầu tắm để rửa vết thương ngay sau khi bị cắn. Không băng kín vết thương và hạn chế làm dập vết thương.
.jpg)
Khi bị chó, mèo cào, cắn, người dân cần xử lý vết thương đúng cách để làm giảm thiểu lượng vi rút dại tại vết cắn.
Sau khi sơ cứu, người bị chó, mèo cào, cắn cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, đánh giá mức độ phơi nhiễm và chỉ định tiêm vắc xin phòng dại, huyết thanh kháng dại (nếu cần). Việc tiêm phòng phải được thực hiện càng sớm càng tốt, không chờ theo dõi con vật mới đi tiêm. Tuyệt đối không tự điều trị hoặc sử dụng các phương pháp dân gian để điều trị.
Bên cạnh đó, để chủ động phòng bệnh dại, người dân cần tiêm vắc xin phòng dại đầy đủ, nhắc lại định kỳ cho chó, mèo theo khuyến cáo của ngành thú y; quản lý vật nuôi, không thả rông chó, mèo và khi đưa ra nơi công cộng phải có dây xích, rọ mõm theo quy định. Không trêu chọc, kích động hoặc tiếp xúc với chó, mèo có biểu hiện bất thường. Đồng thời, hạn chế các hoạt động có nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với động vật nghi mắc bệnh dại như buôn bán, giết mổ chó, mèo…
Bệnh dại là căn bệnh đặc biệt nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ bản thân và cộng đồng, tuyệt đối không chủ quan khi bị chó, mèo cào, cắn; xử lý vết thương đúng cách và đến cơ sở y tế tiêm phòng kịp thời để tránh những hậu quả đáng tiếc.
ThS.BS Hồ Thị Hồng