Ma túy đang có xu hướng trẻ hóa, len lỏi tinh vi vào môi trường học đường dưới nhiều hình thức quen thuộc như kẹo, nước uống, thuốc lá điện tử… Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường truyền thông phòng, chống ma túy, giúp học sinh nâng cao nhận thức, nhận diện sớm, chủ động nói “không” và tự bảo vệ mình trước hiểm họa ngày càng tinh vi.
Tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập học đường
2.jpg)
Các loại ma túy “núp bóng” dưới dạng thực phẩm quen thuộc với học sinh. (Nguồn ảnh: Facebook Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy – Bộ Công an).
Những năm gần đây, ma túy không còn “lộ diện” theo cách truyền thống mà ngày càng biến tướng, ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống hoặc sản phẩm tiêu dùng quen thuộc. Kẹo mút, sô cô la, nước giải khát hay thuốc lá điện tử với hình thức bắt mắt trở thành “vỏ bọc” để các chất kích thích len lỏi vào môi trường học đường, khiến việc nhận biết trở nên khó khăn hơn.
Theo số liệu thống kê của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an tỉnh Đồng Nai, trong giai đoạn 2020–2025, toàn lực lượng đã triệt phá hơn 6.100 vụ án ma túy, bắt giữ trên 12.700 đối tượng và thu giữ hơn 1 tấn ma túy các loại. Điều này cho thấy mức độ nguy hiểm và xu hướng lan rộng của tệ nạn ma túy, tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập môi trường học đường nếu không được kiểm soát kịp thời.
Đáng chú ý, xu hướng trẻ hóa người sử dụng ma túy ngày càng rõ rệt. Ở lứa tuổi học đường (THCS, THPT), khi tâm lý còn nhiều tò mò, thích khám phá nhưng kỹ năng nhận diện rủi ro còn hạn chế, học sinh dễ bị lôi kéo qua mạng xã hội, bạn bè hoặc các mối quan hệ xung quanh.
BS.CKI Vũ Thị Ngọc, Trưởng khoa Phòng, chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đồng Nai (CDC Đồng Nai), cảnh báo: các loại ma túy “núp bóng” thực phẩm, đồ uống hay thuốc lá điện tử dễ khiến học sinh chủ quan, thử nghiệm và nhanh chóng lệ thuộc. “Ma túy tổng hợp gây tổn thương nặng nề đến hệ thần kinh trung ương, làm suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi, mất kiểm soát cảm xúc. Với học sinh, hậu quả còn nghiêm trọng hơn khi ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển não bộ, học tập và tương lai lâu dài”- BS Vũ Thị Ngọc nói.
Đổi mới truyền thông để học sinh nhận diện ma túy trá hình
Trước thực tế đó, truyền thông phòng, chống ma túy trong trường học được xem là vai trò quan trọng, giúp các em học sinh nâng cao ý thức bảo vệ bản thân. Nhiều trường đã chủ động lồng ghép nội dung này vào sinh hoạt chuyên đề, hoạt động ngoại khóa, giờ chào cờ hay giáo dục kỹ năng sống, giúp học sinh tiếp cận thông tin một cách tự nhiên, dễ nhớ.
1.jpg)
Học sinh Trường THCS Tân Xuân (phường Bình Phước) tham gia giao lưu, tìm hiểu kiến thức phòng, chống ma túy trong học đường. Ảnh: Trường THCS Tân Xuân.
Cô Trịnh Thị Phương Mai, Hiệu trưởng Trường THCS Tân Xuân (phường Bình Phước) cho biết, việc trang bị kiến thức và kỹ năng phòng tránh ma túy có ý nghĩa quan trọng, giúp học sinh nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân, xây dựng lối sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội.
ThS Hoàng Thị Bích Ngọc – Phó trưởng khoa, phụ trách Khoa Truyền thông – Giáo dục sức khỏe, CDC Đồng Nai cho rằng, thực tiễn cho thấy cách tiếp nhận thông tin của học sinh, sinh viên hiện nay đã thay đổi rõ rệt. Vì vậy, để công tác phòng, chống ma túy học đường thực sự hiệu quả và “chạm” đến các em, cần phải chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức truyền thống sang truyền thông trực quan, sinh động, có tính tương tác cao. Thay vì nội dung dài dòng, cần tiếp cận bằng chính ngôn ngữ và nền tảng các em sử dụng hằng ngày như video ngắn, infographic hay chiến dịch trên mạng xã hội. Cách làm này không chỉ giúp nhận diện sớm các loại ma túy “thế hệ mới” ngụy trang tinh vi trong đồ ăn, thức uống, mà còn nâng cao nhận thức về tác hại, từ đó hình thành kỹ năng tự bảo vệ và chủ động phòng tránh.
Theo ThS Bích Ngọc, truyền thông thôi là chưa đủ. Ngành y tế luôn xác định phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục, lực lượng công an và các ban ngành liên quan. Mục tiêu là tạo thành một “hàng rào” phòng ngừa nhiều lớp, chủ động kiểm soát và ngăn chặn nguy cơ từ sớm, từ xa, ngay từ ngoài cổng trường.
“Công tác bảo vệ con em trước hiểm họa ma túy không thể là trách nhiệm riêng của bất kỳ ngành hay lực lượng nào, mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của “ba trụ cột”: gia đình – nhà trường – xã hội. Khi ba yếu tố này phối hợp chặt chẽ, hành động quyết liệt và thống nhất, mới có thể tạo dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, hướng tới mục tiêu xây dựng cộng đồng không ma túy một cách bền vững”- ThS Ngọc nhấn mạnh.
Đỗ Hoa