Đôi mắt là “cửa sổ tâm hồn”, giúp chúng ta học tập, lao động và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của cuộc sống. Nhân Ngày Thị giác thế giới (8-10) với thông điệp ý nghĩa “Love Your Eyes” (Hãy yêu đôi mắt của bạn), các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo người dân cần chủ động chăm sóc, trang bị thói quen sinh hoạt khoa học và khám định kỳ để bảo vệ thị lực.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), toàn cầu hiện có hơn 2,2 tỷ người đang phải sống chung với các tình trạng suy giảm thị lực hoặc mù lòa, đáng chú ý là gần một nửa trong số đó hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc điều trị hiệu quả nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời. Tại Việt Nam, mô hình bệnh tật về mắt đang có xu hướng gia tăng rõ rệt, từ các bệnh lý mạn tính ở người lớn tuổi như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp (glôcôm), thoái hóa hoàng điểm cho đến các vấn đề phổ biến ở giới trẻ như chấn thương mắt, viêm nhiễm và đặc biệt là tật khúc xạ.
Nguy cơ tổn thương mắt từ những bất cẩn đời thường
Đôi mắt là cơ quan vô cùng nhạy cảm, chỉ một tác động nhỏ từ môi trường xung quanh cũng có thể dẫn đến tổn thương nghiêm trọng nếu không xử trí đúng cách.
BS.CKI Bùi Thị Nga đo mắt cho trẻ bị tật khúc xạ.
Vừa qua, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai tiếp nhận trường hợp em Nguyễn Cẩm Vy (ngụ xã Phú Lý, thành phố Đồng Nai) trong tình trạng mắt đau rát dữ dội, cộm xốn và chảy nước mắt liên tục. Gia đình vô cùng lo lắng thị lực của con sẽ bị ảnh hưởng nên lập tức đưa em đến viện. Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện một dị vật nhỏ, sắc nhọn bám chặt trên bề mặt giác mạc. Ngay sau đó, dị vật đã được gắp bỏ an toàn bằng dụng cụ chuyên dụng. Em Vy cho biết: "Sau khi được bác sĩ gắp dị vật ra, mắt em đã đỡ đau rát nhiều, bớt chảy nước mắt và dễ chịu hơn hẳn”.
Không chỉ chấn thương cấp tính, các bệnh lý mắt mạn tính đòi hỏi người bệnh và gia đình phải kiên trì theo dõi lâu dài. Đưa con đi tái khám định kỳ, anh Trường Hoàng Thiện (ngụ phường Tân Triều, thành phố Đồng Nai) chia sẻ, con anh được chẩn đoán mắc sạn vôi kết mạc từ nhỏ. “Mỗi khi thấy mắt bé có biểu hiện cộm xốn hay khó chịu, gia đình đều đưa đi khám ngay. Khi ra đường, tôi luôn nhắc bé đeo kính che chắn bụi bẩn, giữ vệ sinh mắt hằng ngày, đồng thời hạn chế tối đa việc cho con xem tivi, điện thoại để tập trung học tập và bảo vệ mắt” - anh Thiện bộc bạch.
Báo động gia tăng tật khúc xạ học đường
Ghi nhận thực tế tại Khoa Mắt, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, trung bình mỗi ngày khoa tiếp nhận từ 50 đến 60 lượt bệnh nhi đến khám và điều trị. Bên cạnh các bệnh lý như viêm kết mạc, đục thủy tinh thể bẩm sinh hay chấn thương sinh hoạt, phần lớn các trường hợp đến khám là do tật khúc xạ (gồm cận thị, viễn thị và loạn thị), tập trung chủ yếu ở lứa tuổi học sinh, thanh thiếu niên.
BS.CKI Bùi Thị Nga – Phụ trách Khoa Mắt, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho biết, điều đáng lo ngại là các tật khúc xạ thường tiến triển âm thầm. Nhiều trẻ nhỏ chưa biết cách diễn đạt sự khó chịu hoặc đã quen với việc nhìn mờ nên phụ huynh rất khó nhận biết nếu không quan sát kỹ.
“Nếu trẻ mắc tật khúc xạ, các em thường hay than đau đầu, mỏi mắt, đặc biệt là khi xem tivi hoặc nhìn bảng xa có biểu hiện nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn lệch hoặc xuất hiện dấu hiệu lé. Khi thấy con có những dấu hiệu này, phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua kính bên ngoài mà cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám cẩn thận, đo khúc xạ chính xác và chỉnh kính đạt chuẩn” - bác sĩ Nga nhấn mạnh.
Chủ động chăm sóc mắt: Thói quen nhỏ, lợi ích dài lâu
Sự bùng nổ của các thiết bị công nghệ phục vụ giải trí và học tập khiến đôi mắt của trẻ nhỏ và người trẻ ngày càng chịu nhiều áp lực. Để giữ gìn đôi mắt sáng khỏe, việc xây dựng lối sống lành mạnh kết hợp với bảo vệ mắt là yếu tố then chốt.
Bác sĩ Bùi Thị Nga khuyến cáo: “Hiện nay việc học tập, giải trí gắn liền với màn hình máy tính, điện thoại, máy tính bảng rất nhiều. Do đó, phụ huynh cần chủ động điều chỉnh thời gian biểu cho trẻ. Cần hạn chế thời gian nhìn màn hình liên tục; sau mỗi 30 - 45 phút học tập hoặc làm việc với thiết bị điện tử, hãy để mắt nghỉ ngơi vài phút bằng cách nhìn ra xa. Hạn chế tối đa việc sử dụng thiết bị điện tử trong bóng tối hoặc vào ban đêm trước khi ngủ. Bên cạnh đó, chế độ ăn uống cần bổ sung đầy đủ vitamin A, C, E, kẽm, lutein và omega-3 từ các loại rau xanh đậm, cá biển, cà rốt, cà chua... để tăng cường sức đề kháng và hạn chế tiến triển tật khúc xạ”.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý nguyên tắc “20-20-20”: Cứ sau mỗi 20 phút làm việc với màn hình, hãy nhìn ra xa khoảng 20 feet (khoảng 6 mét) trong vòng 20 giây để cơ điều tiết mắt được thư giãn. Khi học tập và làm việc, cần đảm bảo góc ngồi có đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng đèn chuẩn, khoảng cách từ mắt đến sách vở hoặc màn hình từ 30 - 40 cm. Khi ra đường, nên đeo kính râm hoặc kính bảo hộ để chống tia UV và ngăn chặn bụi bẩn, dị vật bay vào mắt.
Đôi mắt khỏe mạnh là nền tảng để mỗi cá nhân học tập, cống hiến và tận hưởng trọn vẹn chất lượng cuộc sống. Hưởng ứng Ngày Thị giác thế giới, mỗi người hãy bắt đầu yêu thương đôi mắt của chính mình từ những thói quen đơn giản mỗi ngày: không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường, không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định và duy trì thói quen khám mắt định kỳ ít nhất 6 tháng/lần.
Thiên Thanh