Trong nhịp sống hiện đại, tật khúc xạ – đặc biệt là cận thị – đang âm thầm gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất làm việc của hàng triệu người. Từ những cặp kính dày cộp đến hàng loạt bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày, với khát khao nhìn rõ bằng chính thị lực tự nhiên của mình.
Sự phát triển vượt bậc của y học hiện đại đã mở ra nhiều phương pháp phẫu thuật cận thị tiên tiến. Nhưng liệu đây có thực sự là “cánh cửa” giúp bạn lấy lại thị lực hoàn hảo? Và đâu là lựa chọn phù hợp, an toàn cho từng đôi mắt?
Phóng viên của CDC Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với TS.BS Đặng Xuân Nguyên – Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Bệnh viện Mắt Hà Nội – Đồng Nai để giúp quý vị có cái nhìn rõ hơn, đầy đủ hơn về vấn đề này.
TS. BS Đặng Xuân Nguyên - Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Bệnh viện Mắt Hà Nội – Đồng Nai.
PV: Xin bác sĩ cho biết phẫu thuật cận thị là gì? Và cận thị gây ra những tổn thương nào ở mắt nếu không được điều trị kịp thời.
TS. BS Đặng Xuân Nguyên: Phẫu thuật cận thị là các phương pháp can thiệp nhằm điều chỉnh công suất khúc xạ của mắt, giúp hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc, từ đó cải thiện thị lực và giảm hoặc không còn phụ thuộc vào kính. Tuy nhiên, cần hiểu rõ đây không phải là phương pháp “chữa khỏi” hoàn toàn cận thị, vì không làm thay đổi độ dài trục nhãn cầu – nguyên nhân cốt lõi của bệnh.
Do đó, sau phẫu thuật, người bệnh vẫn có nguy cơ gặp các biến chứng như thoái hóa, rách hoặc bong võng mạc và cần được theo dõi định kỳ lâu dài. Nói cách khác, phẫu thuật giúp bệnh nhân “tháo kính” và cải thiện chất lượng cuộc sống, nhưng không thay thế việc khám mắt định kỳ để phát hiện và xử trí kịp thời các vấn đề tiềm ẩn của mắt cận thị.
Cận thị không chỉ là tật nhìn xa mờ mà là một vấn đề bệnh lý của mắt, đặc biệt ở mức độ nặng có thể gây ra nhiều tổn thương cấu trúc trong mắt. Bản chất của cận thị là làm trục nhãn cầu kéo dài khiến các cấu trúc trong mắt bị giãn mỏng dần theo thời gian, có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như thoái hóa võng mạc, xuất hiện các vùng teo mỏng, rách võng mạc hoặc thậm chí bong võng mạc - một tình trạng có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không được xử trí kịp thời.
Ngoài ra, người cận thị còn có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh lý khác như glôcôm hay đục thủy tinh thể sớm. Vì vậy, khám mắt định kỳ và phát hiện sớm biến chứng là yếu tố then chốt để bảo vệ thị lực lâu dài.
PV: Với sự phát triển của y học hiện đại, nhiều phương pháp phẫu thuật cận thị đã ra đời. Bác sĩ có thể chia sẻ về các phương pháp mổ cận hiện nay?
TS. BS Đặng Xuân Nguyên: Hiện nay, phẫu thuật cận thị được chia thành hai nhóm chính theo nguyên lý can thiệp. Thứ nhất là nhóm sử dụng laser, gồm LASIK, FemtoLASIK và ReLEx SMILE. Các phương pháp này tác động trực tiếp lên giác mạc, dùng tia laser để điều chỉnh độ cong, giúp ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc. Mỗi kỹ thuật đều có những khác nhau về mức độ xâm lấn và thời gian hồi phục.
Thứ hai là phương pháp đặt thấu kính nội nhãn (Phakic IOL), tức là đưa thấu kính nhân tạo vào trong mắt nhưng vẫn giữ nguyên thủy tinh thể tự nhiên. Phương pháp này phù hợp với người cận thị nặng hoặc giác mạc không đủ điều kiện để mổ bằng laser.
Tùy từng tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp. Hiện nay, nhiều cơ sở đã triển khai các hệ thống phẫu thuật khúc xạ hiện đại như VISUMAX 800 và MEL 90 (Đức), cho phép thực hiện các kỹ thuật tiên tiến với độ chính xác cao, ít xâm lấn và thời gian phục hồi nhanh.
Hệ thống phẫu thuật khúc xạ hiện đại VISUAMAX 800 của BV Mắt Hà Nội - Đồng Nai.
Tại Bệnh viện Mắt Hà Nội – Đồng Nai, hiện đang triển khai hệ thống phẫu thuật khúc xạ hiện đại gồm VISUMAX 800 và MEL 90 của hãng ZEISS (Đức), thuộc nhóm công nghệ tiên tiến hiện nay. Trong đó, VISUMAX 800 là hệ thống laser femtosecond cho phép thực hiện các kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn như SMILE Pro, với thời gian chiếu laser rất nhanh (chỉ khoảng 8–10 giây), độ chính xác cao, hỗ trợ định tâm tự động và hiệu chỉnh loạn thị hiệu quả. Bên cạnh đó, hệ thống MEL 90 là laser excimer dùng trong các phương pháp tạo hình bề mặt giác mạc, có thể điều trị cận thị, loạn thị, viễn thị và cả lão thị, góp phần mở rộng chỉ định điều trị cho nhiều nhóm bệnh nhân khác nhau.
PV: Những trường hợp nào có thể mổ cận? Kết quả của phẫu thuật phụ thuộc vào những yếu tố nào thưa bác sĩ?
TS. BS Đặng Xuân Nguyên: Không phải mọi trường hợp cận thị đều có thể phẫu thuật. Người bệnh cần đáp ứng một số điều kiện cơ bản như: độ cận ổn định ít nhất 6–12 tháng; từ 18 tuổi trở lên; giác mạc đủ dày, cấu trúc bình thường và không mắc các bệnh lý như giác mạc chóp hay viêm nhiễm bề mặt nhãn cầu. Đồng thời, không có các bệnh lý mắt nghiêm trọng như glôcôm chưa kiểm soát, viêm màng bồ đào hoặc tổn thương võng mạc nặng. Sức khỏe toàn thân cũng cần ổn định, đặc biệt với các bệnh ảnh hưởng đến quá trình lành thương.
Khám tiền phẫu là bước then chốt, giúp bác sĩ đánh giá toàn diện và chỉ định phương pháp phù hợp cho từng trường hợp.
Về hiệu quả, kết quả phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tình trạng mắt trước mổ (độ cận, loạn, chất lượng võng mạc), hệ thống trang thiết bị, tay nghề phẫu thuật viên và đặc biệt là việc tuân thủ chăm sóc sau mổ. Dùng thuốc đúng, tái khám đầy đủ và bảo vệ mắt trong giai đoạn hồi phục sẽ góp phần quyết định chất lượng thị lực lâu dài.
PV: Nhiều người cho rằng mổ cận là “xoá cận vĩnh viễn”, điều này có thực sự đúng không xin bác sĩ chia sẻ rõ hơn?
TS. BS Đặng Xuân Nguyên: Nhiều người thường nghĩ rằng mổ cận là “xoá cận vĩnh viễn”, tuy nhiên cách hiểu này chưa chính xác. Phẫu thuật cận thị thực chất là điều chỉnh công suất khúc xạ tại thời điểm can thiệp, giúp người bệnh nhìn rõ mà không cần đeo kính, nhưng không phải là phương pháp ngăn chặn cận thị tiến triển, tức là không ngăn chặn được trục nhãn cầu dài ra
Trong đa số trường hợp, thị lực có thể duy trì ổn định lâu dài nếu độ cận đã ổn định trước mổ. Tuy nhiên, vẫn có nguy cơ tái cận, đặc biệt ở người trẻ hoặc có thói quen sử dụng mắt cường độ cao. Đồng thời, các biến chứng liên quan đến cận thị như thoái hóa võng mạc vẫn có thể xảy ra và cần được theo dõi định kỳ.
Vì vậy, có thể hiểu đúng rằng: phẫu thuật cận thị giúp “thoát kính” trong thời gian dài, nhưng không phải là giải pháp xoá cận vĩnh viễn trong mọi trường hợp.
PV: Bác sĩ có lời khuyên gì dành cho phụ huynh và các bạn sinh viên để phòng ngừa cận thị và lựa chọn mổ cận một cách an toàn?
TS. BS Đặng Xuân Nguyên: Để phòng ngừa cận thị, điều quan trọng nhất là xây dựng thói quen thị giác đúng: học tập đủ ánh sáng, giữ khoảng cách hợp lý, cho mắt nghỉ sau mỗi 20 phút và tăng thời gian hoạt động ngoài trời. Đồng thời, nên khám mắt định kỳ để phát hiện sớm và kiểm soát tiến triển cận thị.
Với phẫu thuật cận thị, không phải ai cũng phù hợp và phẫu thuật ở cơ sở nào cũng đạt kết quả như nhau. Người bệnh cần được khám và sàng lọc kỹ lưỡng, lựa chọn phương pháp phù hợp tại cơ sở uy tín.
Cần hiểu rõ, mổ cận là điều chỉnh khúc xạ để giảm phụ thuộc vào kính, không phải xoá cận vĩnh viễn, do đó quyết định cần thận trọng và tuân thủ tư vấn của bác sĩ chuyên môn.
Xin trân trọng cảm ơn TS. BS Đặng Xuân Nguyên!
Bích Ngọc (thực hiện)