Sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây ra và là một trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn nếu không có miễn dịch phòng bệnh, có thể gây thành dịch.
Nguyên nhân và mức độ lan truyền
Tác nhân gây bệnh là vi rút sởi. Biểu hiện của bệnh bao gồm: sốt, phát ban và viêm long đường hô hấp, xuất hiện các hạt nhỏ màu trắng (Koplik) ở niêm mạc miệng. Bệnh sởi có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm phổi, tiêu chảy, khô loét giác mạc mắt, thậm chí có thể viêm não dễ dẫn đến tử vong, bệnh đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng. Bệnh sởi rất dễ lây lan và thường gây thành dịch.
Bệnh chủ yếu lây qua đường hô hấp do hít phải các dịch tiết mũi họng của bệnh nhân bắn ra được khuếch tán trong không khí hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất tiết đường mũi họng của bệnh nhân.
Bệnh sởi có tốc độ lây nhiễm rất cao, đặc biệt trong điều kiện sống khép kín (trong gia đình, trường học,…) khi có người bị bệnh thì hầu hết những người sống cùng chưa có miễn dịch đều có thể bị mắc bệnh.
Tiêm vắc xin tại Trung tâm Kiểm soát bện tật tỉnh Đồng Nai (CDC Đồng Nai).
Với trẻ nhỏ, miễn dịch của mẹ truyền cho con có thể bảo vệ trẻ trong vòng 6 đến 9 tháng sau khi ra đời. Chính vì thế tiêm phòng sởi cho trẻ từ 9 tháng tuổi là vô cùng quan trọng và phải tiêm đủ 2 mũi cho trẻ khi trẻ đủ 18 tháng tuổi.
Tại sao phải tiêm hai liều vắc xin sởi?
Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy nếu tiêm vắc xin sởi vào lúc 9 tháng tuổi, chỉ có khoảng 85% trẻ được tiêm vắc xin có đáp ứng miễn dịch. Còn lại khoảng 15% số trẻ không có đáp ứng miễn dịch do các yếu tố còn tồn lưu miễn dịch do mẹ truyền, tình trạng sức khỏe, chất lượng bảo quản vắc xin...
Việc tiêm mũi vắc xin sởi sau 12 tháng tuổi là cơ hội thứ hai tạo miễn dịch cho những trường hợp chưa có đáp ứng miễn dịch sau tiêm mũi thứ nhất hoặc chưa được tiêm vắc xin sởi, từ đó tăng tỷ lệ trẻ có miễn dịch trong cộng đồng lên trên 95%.
Tránh xa phong trào “anti vắc xin”(phản đối vắc xin)
Phong trào anti vắc xin được xem là phong trào nguy hiểm nhất trên thế giới. Chính do phong trào này nhiều căn bệnh gần như đã bị xóa sổ ở nhiều quốc gia như sởi đã bùng phát. Không chỉ dẫn những thông tin sai lạc cho rằng tiêm vắc xin có hại cho sức khỏe, những phong trào anti vắc xin còn lấy cớ quyền tự do và quyền lựa chọn của phụ huynh để phản đối việc tiêm vắc xin. Ví dụ: Có thông tin cho rằng “Miễn dịch tự nhiên tốt hơn miễn dịch tạo ra bởi vắc-xin”, trong một số trường hợp, khả năng miễn dịch tự nhiên - có nghĩa là khi đã mắc bệnh cơ thể sẽ tạo khả năng miễn dịch đối với bệnh mạnh hơn so với tiêm chủng. Tuy nhiên, sự nguy hiểm của phương pháp này vượt xa lợi ích tương đối của nó. Lấy ví dụ về bệnh sởi, bằng cách mắc bệnh tự nhiên, bạn sẽ phải đối mặt với nguy cơ tử vong 1 trên 500 do các triệu chứng bệnh. Ngược lại, số người bị dị ứng nghiêm trọng khi tiêm phòng vắc-xin sởi, ít hơn một phần triệu.
Để chủ động phòng bệnh sởi, người dân cần thực hiện tốt các nội dung sau:
1. Chủ động đưa con em từ 9 tháng tuổi chưa tiêm vắc xin sởi hoặc từ 18 tháng tuổi chưa tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi đến trạm y tế xã, phường để tiêm vắc xin phòng sởi.
2. Khi phát hiện có các dấu hiệu sốt, ho, chảy nước mũi, phát ban cần sớm đưa trẻ đến các cơ sở y tế gần nhất để kịp thời khám, điều trị phòng các biến chứng và diễn biến nặng của bệnh sởi, hạn chế đưa trẻ tới các bệnh viện lớn nhằm tránh tình trạng lây nhiễm sởi từ bệnh viện.
3. Trường hợp mắc sởi nhẹ được cho cách ly tại nhà, trẻ cần phải nghỉ học, không tham gia các hoạt động tập thể ít nhất 7 ngày kể từ ngày phát ban sởi để tránh lây lan ra trường học và những người xung quanh.
4. Bệnh sởi rất dễ lây, không cho trẻ đến gần, tiếp xúc với các trẻ nghi mắc sởi. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng khi chăm sóc trẻ và đảm bảo các biện pháp về tăng cường dinh dưỡng cho trẻ.
5. Người lớn chưa tiêm vắc xin sởi cần chủ động đi tiêm vắc xin sởi (vắc xin sởi, MR: vắc xin sởi – rubella, MMR: vắc xin phòng sởi - quai bị - rubella) tại các cơ sở y tế để tránh bị mắc sởi.
BS.Hồ Thị Hồng (CDC Đồng Nai)