Tăng huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và suy thận mạn. Hiện hơn 25% người trưởng thành mắc bệnh, tương đương cứ bốn người thì có một người bị tăng huyết áp. Đáng lo ngại, căn bệnh này thường diễn tiến âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng nên nhiều người chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng nguy hiểm. Không chỉ gia tăng về số ca mắc, tăng huyết áp còn có xu hướng trẻ hóa, đặt ra yêu cầu mỗi người cần chủ động đo huyết áp định kỳ, xây dựng lối sống lành mạnh và điều trị sớm để giảm nguy cơ biến chứng.
Phát hiện bệnh khi biến chứng đã xảy ra
Nếu trước đây tăng huyết áp chủ yếu gặp ở người lớn tuổi thì hiện nay căn bệnh này ngày càng xuất hiện nhiều ở người trong độ tuổi lao động. Đáng lo ngại, không ít người có chỉ số huyết áp vượt ngưỡng an toàn nhưng không hề hay biết.
Theo BS.CKI Phan Văn Tuấn, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP. Đồng Nai, tăng huyết áp được ví là “kẻ giết người thầm lặng” vì thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, chỉ phát hiện bệnh khi đã bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc suy thận. Điều đáng tiếc là bệnh hoàn toàn có thể được phát hiện sớm chỉ bằng việc đo huyết áp định kỳ” – BS. Tuấn cho biết.
Trường hợp ông N.V.B. (48 tuổi, ngụ phường Đồng Xoài), lái xe tải đường dài, thường xuyên thức khuya, ăn uống thất thường, sử dụng nhiều thức ăn mặn và hút thuốc lá. Dù nhiều lần xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, ù tai nhưng ông chỉ nghĩ do thiếu ngủ nên tự mua thuốc uống.
Trong một chuyến xe đêm, ông bất ngờ đau đầu dữ dội rồi ngã gục. Khi nhập viện cấp cứu, huyết áp lên tới 200/110 mmHg. Các bác sĩ xác định ông bị xuất huyết não do cơn tăng huyết áp cấp. Dù giữ được tính mạng, ông phải điều trị phục hồi chức năng kéo dài và mất khả năng lao động.
Còn trường hợp ông T.K.L. (45 tuổi, ngụ xã Lộc Tấn) không nghĩ mình mắc tăng huyết áp vì nhiều năm vẫn sinh hoạt, làm việc bình thường. Thỉnh thoảng xuất hiện đau đầu, mệt mỏi nhưng ông chỉ cho rằng do áp lực công việc nên không đi khám. Đến khi bất ngờ đau tức ngực dữ dội, được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu, các bác sĩ xác định ông bị nhồi máu cơ tim trên nền tăng huyết áp kéo dài nhưng không được phát hiện và điều trị. Sau thời gian can thiệp, điều trị, sức khỏe của ông dần ổn định nhưng phải duy trì dùng thuốc và theo dõi lâu dài.
Kiểm soát tăng huyết áp từ những thay đổi nhỏ
Các chuyên gia tim mạch cho rằng tăng huyết áp hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Quan trọng hơn, nhiều yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa bằng việc thay đổi lối sống.
Kiểm tra huyết áp định kỳ giúp phát hiện sớm tăng huyết áp và phòng ngừa biến chứng. Trong ảnh: Nhân viên y tế kiểm tra huyết áp cho người dân xã Lộc Ninh trong Chiến dịch cao điểm, 180 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ toàn dân.
Theo BS. Tuấn, người dân nên giảm lượng muối trong khẩu phần ăn xuống dưới 5g mỗi ngày, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nước chấm mặn và các món muối chua. Đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, ưu tiên cá và thịt gia cầm thay cho thịt đỏ.
Bên cạnh đó, mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mỗi tuần hoặc khoảng 30 phút mỗi ngày với các hình thức như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội; kiểm soát cân nặng; bỏ thuốc lá; hạn chế rượu bia; ngủ đủ từ 7-8 giờ mỗi đêm và giảm căng thẳng trong cuộc sống.
Đối với người từ 40 tuổi trở lên hoặc có các yếu tố nguy cơ, việc đo huyết áp định kỳ là cần thiết. Khi đã được chẩn đoán mắc bệnh, người bệnh cần dùng thuốc đúng chỉ định, tự theo dõi huyết áp tại nhà và tái khám theo lịch hẹn để bác sĩ điều chỉnh phác đồ khi cần.
“Khi bị tăng huyết áp người bệnh cần điều trị lâu dài và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Việc tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm” – BS. Tuấn nhấn mạnh.
N. Văn