Không chỉ gặp ở người cao tuổi, thoái hóa xương khớp đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống ít vận động, làm việc sai tư thế và nhiều thói quen sinh hoạt thiếu khoa học. Nếu chủ quan, tự ý dùng thuốc giảm đau, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.
Nhận biết sớm, tránh biến chứng
Đau nhức hai đầu gối kéo dài, nhất là khi lên xuống cầu thang, khiến việc đi lại của bà Nguyễn Thị H. (62 tuổi, ngụ khu phố 1, phường Đồng Xoài) gặp nhiều khó khăn. Nghĩ mình bị đau nhức do tuổi tác, bà H. nhiều lần tự mua thuốc về uống. Tuy nhiên, cơn đau chỉ thuyên giảm trong thời gian ngắn rồi tái phát. Đáng lo ngại, sau một thời gian sử dụng thuốc, bà còn xuất hiện tình trạng phù nề.
.jpg)
Bác sĩ Trần Quốc Cường thực hiện kỹ thuật điện châm trị liệu vùng thắt lưng cho người dân trên địa bàn
Được người quen giới thiệu, bà H. đến Trạm Y tế phường Đồng Xoài thăm khám và điều trị. Tại đây, bà được bác sĩ hướng dẫn điều trị kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, thực hiện châm cứu, đồng thời tập phục hồi chức năng.
“Trước đây, mỗi lần bước lên cầu thang hay cúi xuống đều rất vất vả. Từ khi điều trị tại trạm y tế, khớp gối linh hoạt hơn, đêm ngủ cũng ngon hơn. Tôi được bác sĩ hướng dẫn cách tập luyện và chăm sóc sức khỏe nên yên tâm hơn” - bà H. chia sẻ.
Cũng gặp vấn đề về xương khớp, ông Trần Văn T. (68 tuổi, ngụ khu phố 2, phường Đồng Xoài) từng chịu đựng những cơn đau thắt lưng lan xuống chân trong thời gian dài. Sau khi được thăm khám, ông được chỉ định điều trị bằng điện châm kết hợp vận động trị liệu. Theo ông T., tình trạng đau nhức đã giảm đáng kể, việc đi lại thuận lợi hơn.
Bác sĩ y học cổ truyền (BSYHCT) Trần Quốc Cường, Trạm Y tế phường Đồng Xoài, cho biết thoái hóa khớp là tình trạng tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn, đi kèm sự suy giảm chất lượng dịch khớp bôi trơn. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau khi vận động, cứng khớp vào buổi sáng, khớp phát ra tiếng lạo xạo khi co duỗi. Khi bệnh tiến triển, khả năng vận động có thể bị hạn chế, thậm chí dẫn đến biến dạng khớp. Việc thăm khám sớm, xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát bệnh, hạn chế nguy cơ suy giảm khả năng vận động.
Không tự ý dùng thuốc, chủ động phục hồi vận động
Theo BS Trần Quốc Cường, thoái hóa khớp là quá trình lão hóa tự nhiên, có thể kiểm soát và làm chậm tiến triển nếu được phát hiện, can thiệp phù hợp. Tuy nhiên, một trong những sai lầm thường gặp là người bệnh tự mua thuốc giảm đau hoặc sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc để điều trị.
“Việc sử dụng thuốc giảm đau không đúng chỉ định có thể che lấp triệu chứng, khiến người bệnh chậm đi khám và bỏ lỡ thời điểm can thiệp phù hợp. Đặc biệt, một số loại thuốc không rõ thành phần có thể chứa corticoid, gây nhiều tác dụng phụ như suy tuyến thượng thận, viêm loét dạ dày, thủng ổ loét và làm tổn thương khớp nặng nề hơn” - BS Cường cảnh báo.
.jpg)
Người dân tham gia điều trị, chăm sóc sức khỏe bằng phương pháp ngâm chân thảo dược tại Trạm y tế.
Tại Trạm Y tế phường Đồng Xoài, người bệnh cơ xương khớp được thăm khám, đánh giá tình trạng bệnh để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Bên cạnh việc sử dụng thuốc theo chỉ định, đơn vị chú trọng các phương pháp hỗ trợ như điện châm, xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu và tập phục hồi chức năng.
Trung bình mỗi tháng, trạm tiếp nhận hơn 300 lượt người đến khám và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp. Theo thống kê của đơn vị, hơn 85% bệnh nhân có cải thiện triệu chứng sau 2-4 tuần điều trị, 90% người bệnh giảm phụ thuộc hoàn toàn vào các loại thuốc giảm đau cấp tốc trôi nổi. Kết quả này cho thấy vai trò của việc tiếp cận dịch vụ y tế sớm và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế trong quá trình điều trị.
Không chỉ tập trung khám, chữa bệnh, trạm còn triển khai các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng ngừa bệnh lý cơ xương khớp. Nội dung chăm sóc sức khỏe được lồng ghép trong các buổi khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi; phối hợp với Hội Người cao tuổi phường tổ chức tư vấn, hướng dẫn nhận biết dấu hiệu bệnh và chăm sóc sức khỏe tại nhà. Người dân tại các khu phố cũng được hướng dẫn những bài tập dưỡng sinh, vận động phù hợp với thể trạng.
Để hạn chế nguy cơ thoái hóa xương khớp, bác sĩ Trần Quốc Cường khuyến cáo người dân cần duy trì vận động thường xuyên, khoảng 30 phút mỗi ngày với các hoạt động vừa sức như đi bộ, đạp xe, tập dưỡng sinh. Đồng thời, cần tránh ngồi hoặc đứng quá lâu ở một tư thế, hạn chế mang vác vật nặng, ngồi xổm hoặc quỳ gối kéo dài; duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp gối và cột sống.
Chế độ ăn uống cũng cần được quan tâm, bảo đảm đủ dinh dưỡng, bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D, omega-3 như cá, rau xanh, các loại hạt, sữa và chế phẩm từ sữa. Người dân không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng điều trị thoái hóa khớp nhưng không rõ nguồn gốc.
Đặc biệt, khi xuất hiện tình trạng đau nhức kéo dài trên 14 ngày, cứng khớp buổi sáng, sưng đau hoặc hạn chế vận động, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và tuân thủ điều trị không chỉ giúp kiểm soát những cơn đau mà còn góp phần duy trì khả năng vận động, hạn chế nguy cơ tàn phế, nâng cao chất lượng cuộc sống, nhất là đối với người cao tuổi.
N.Văn