Sáng ngày 20-3, tại Trung tâm Hội nghị Golden Palace, Sở Y tế tỉnh Đồng Nai phối hợp cùng Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai và Trung tâm Hoàng Đức tổ chức Hội nghị Khoa học với chủ đề “Đánh giá và can thiệp đa ngành cho trẻ em khuyết tật phát triển”. Hội nghị thu hút sự tham gia của gần 200 đại biểu là các chuyên gia đầu ngành trong nước, đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ và các tổ chức quốc tế. ThS.BS Lê Anh Tuấn – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Nai đã đến dự và phát biểu khai mạc hội nghị.
Thực trạng và nhu cầu cấp bách về phục hồi chức năng đa ngành
Phát biểu tại hội nghị, ThS.BS Lê Anh Tuấn – Phó Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh, đánh giá và can thiệp đa ngành cho trẻ khuyết tật là chủ đề còn mới mẻ tại Việt Nam nói chung và Đồng Nai nói riêng. Lãnh đạo Sở khẳng định đây là lần đầu tiên tỉnh tổ chức một hội nghị khoa học chuyên sâu về lĩnh vực này, với mong muốn giúp các cơ sở y tế trên địa bàn tiếp cận kiến thức mới để nâng cao chất lượng can thiệp, chăm sóc trẻ khuyết tật.
ThS.BS Lê Anh Tuấn – Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Nai phát biểu khai mạc hội nghị.
Theo báo cáo của TS.BS Trần Ngọc Nghị (Cục Quản lý Khám, chữa bệnh - Bộ Y tế), thực trạng nhân lực phục hồi chức năng (PHCN) tại Việt Nam hiện vẫn còn mỏng, chỉ đạt tỷ lệ khoảng 0,25/10.000 dân. Trong khi đó, nhu cầu của xã hội là rất lớn khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính cứ 3 người thì có 1 người có nhu cầu PHCN. Riêng tại Đồng Nai, sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước (dự kiến từ 1-7-2025), quy mô dân số sẽ đạt hơn 4,4 triệu người, đứng thứ ba cả nước, tạo ra áp lực rất lớn lên hệ thống y tế và PHCN.
Mục tiêu cụ thể của ngành Y tế đến năm 2030 là đảm bảo trên 90% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm và can thiệp sớm khuyết tật. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn nhiều thách thức như sự phối hợp giữa các ngành y tế - giáo dục - cộng đồng còn thiếu đồng bộ, thiếu đường dẫn dịch vụ liên thông và chi phí can thiệp cao trong khi bảo hiểm y tế còn hạn chế.
Tiếp cận đa ngành: Không chỉ là điều trị y tế đơn thuần
Điểm mới nổi bật được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội nghị là việc chuyển dịch từ mô hình can thiệp đơn ngành sang đa ngành và xuyên ngành. PGS.TS Trần Thành Nam (Trường Đại học Giáo dục - ĐHQG Hà Nội) cho rằng, trẻ khuyết tật phát triển cần một “khung chăm sóc nuôi dưỡng” toàn diện bao gồm 5 trụ cột: sức khỏe, dinh dưỡng, giáo dục sớm, an toàn và chăm sóc đáp ứng.
PGS.TS Trần Thành Nam (Trường Đại học Giáo dục – ĐHQG Hà Nội) chia sẻ về vai trò của các nhóm chuyên môn đa ngành.
Các tham luận tại hội nghị đã giới thiệu khung lý thuyết ICF (Phân loại Quốc tế về Hoạt động, Khuyết tật và Sức khỏe) của WHO làm nền tảng cốt lõi. Theo đó, việc đánh giá một đứa trẻ không chỉ dừng lại ở chẩn đoán bệnh lý mà phải xem xét sự tương tác giữa chức năng cơ thể, năng lực hoạt động và mức độ tham gia xã hội của trẻ trong bối cảnh môi trường sống.
-compressed.jpg)
PGS.TS Lê Minh Công báo cáo ca lâm sàng trong tiếp cận đánh giá và can thiệp đa ngành cho ter rối loạn phổ tự kỷ.
Đặc biệt, trong báo cáo ca lâm sàng của nhóm chuyên gia của Phòng khám chuyên khoa tâm thần Minh Trí và Trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập trẻ tự kỷ Hoàng Đức, PGS.TS Lê Minh Công khẳng định, một trẻ nam 6 tuổi mắc rối loạn phổ tự kỷ (ASD) mức độ 2 đã đạt được sự tiến bộ vượt bậc sau 7 tháng can thiệp đa ngành. Quy trình này có sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ tâm thần sử dụng hóa dược liều thấp để điều hòa cảm xúc, chuyên viên ngôn ngữ giúp tăng khả năng hiểu chỉ dẫn, giáo viên giáo dục đặc biệt huấn luyện kỹ năng tự chủ và nhà tâm lý ứng dụng phương pháp ABA để quản lý hành vi.
Chuẩn hóa mô hình can thiệp cho trẻ khuyết tật
Để hiện thực hóa mô hình can thiệp đa ngành, các chuyên gia đề xuất Việt Nam cần sớm chuẩn hóa các bộ công cụ lượng giá như ASQ-3, Bayley-III hay Vineland-3 để đảm bảo tính nhất quán trong điều trị. Những giải pháp trọng tâm được đưa ra bao gồm việc tích hợp mô-đun giáo dục đặc biệt vào chương trình đào tạo giáo viên và y bác sĩ, đồng thời đẩy mạnh Telehealth để hỗ trợ chuyên môn cho vùng sâu, vùng xa, giúp giảm chi phí và rào cản địa lý cho gia đình bệnh nhi.
Các đại biểu tham dự Hội nghị “Đánh giá và can thiệp đa ngành cho trẻ em khuyết tật phát triển”
Bên cạnh đó, việc lồng ghép các mục tiêu hỗ trợ trẻ khuyết tật vào chiến lược phát triển trẻ em quốc gia và dành tối thiểu 5% ngân sách giáo dục cho giáo dục hòa nhập là những bước đi cần thiết về mặt chính sách. Vai trò của gia đình cũng được đề cao như một “người đồng trị liệu” cốt lõi; khi cha mẹ được trang bị kiến thức quản lý hành vi, áp lực tâm lý sẽ giảm đáng kể và hiệu quả can thiệp trên trẻ được duy trì bền vững hơn.
Hội nghị Khoa học 2026 đã mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng cho công tác chăm sóc trẻ khuyết tật tại Đồng Nai. Như thông điệp kết luận của hội nghị, trẻ khuyết tật phát triển cần tiếp cận hệ thống hỗ trợ đa ngành từ sớm để đạt tối đa tiềm năng. Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế hay giáo dục, mà cần sự chung tay của toàn xã hội để không đứa trẻ nào bị bỏ lại phía sau.
Thiên Thanh