Mùa mưa với môi trường ẩm ướt, nguồn nước dễ ô nhiễm làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh ký sinh trùng, giun sán. Đáng chú ý, nhiễm giun đũa chó, mèo vẫn chiếm tỷ lệ cao trong các trường hợp được ghi nhận tại Đồng Nai. Chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, bảo đảm an toàn thực phẩm và tẩy giun định kỳ là những giải pháp quan trọng giúp người dân phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe.
Ghi nhận nhiều ca nhiễm giun đũa chó, mèo
Đầu mùa mưa năm nay, anh N.V.H. (54 tuổi, ngụ xã Phú Trung) đến khám tại Bệnh viện ĐK Bình Phước trong tình trạng ngứa da kéo dài, nổi mề đay từng đợt kèm mệt mỏi. Trước đó, anh nhiều lần điều trị theo hướng dị ứng nhưng các triệu chứng không cải thiện. Qua khai thác tiền sử, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân nuôi nhiều chó trong nhà, thường xuyên tiếp xúc với vật nuôi nhưng chưa thực hiện tẩy giun định kỳ. Kết quả xét nghiệm xác định anh nhiễm giun đũa chó (Toxocara). Sau khi được điều trị đúng phác đồ và hướng dẫn thay đổi thói quen sinh hoạt, các triệu chứng bệnh ngày càng cải thiện.
Trường hợp trên cho thấy các bệnh ký sinh trùng có thể biểu hiện bằng những triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh lý thông thường, khiến người bệnh điều trị kéo dài nhưng chưa xác định đúng nguyên nhân.
Theo thống kê của Khoa Ký sinh trùng – Côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) TP. Đồng Nai, trong 2025, đơn vị ghi nhận 106 ca bệnh giun đường ruột, gồm 52 ca giun đũa, 3 ca giun móc và 51 ca nhiễm phối hợp. Bên cạnh đó, có 165 ca bệnh giun, sán được ghi nhận, trong đó 158 ca nhiễm giun đũa chó, mèo, 5 ca giun lươn và 2 trường hợp nhiễm ký sinh trùng khác.
Theo ThS. Vũ Văn Hiệp, Phó Trưởng khoa Ký sinh trùng – Côn trùng, CDC Đồng Nai, mùa mưa tạo điều kiện thuận lợi để trứng và ấu trùng của nhiều loại ký sinh trùng tồn tại lâu hơn trong môi trường. Đất ẩm, nguồn nước dễ bị ô nhiễm, thói quen ăn rau sống chưa được rửa sạch, đi chân đất hoặc tiếp xúc với chó, mèo chưa được tẩy giun định kỳ đều có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
“Trong đó, giun đũa chó, mèo vẫn chiếm tỷ lệ cao và có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, đặc biệt ở những người thường xuyên tiếp xúc với vật nuôi hoặc môi trường có phân chó, mèo nhiễm ký sinh trùng. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp không có triệu chứng điển hình nên bệnh chỉ được phát hiện khi các biểu hiện đã kéo dài” – ThS. Hiệp cho biết thêm.
BS. Mai Thị Ngọc Hà, Trạm Y tế xã Phú Trung, cho biết các bệnh do ký sinh trùng thường có biểu hiện khá mơ hồ. Người bệnh có thể bị ngứa da kéo dài, nổi mề đay tái đi tái lại, đau bụng âm ỉ, rối loạn tiêu hóa, sụt cân, thiếu máu hoặc mệt mỏi. Một số trường hợp có thể ghi nhận tăng bạch cầu ái toan khi xét nghiệm máu.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng nhiễm ký sinh trùng kéo dài có thể gây tổn thương gan, phổi, mắt hoặc các cơ quan khác, tùy loại ký sinh trùng và mức độ nhiễm.
Bác sĩ Hà khuyến cáo, khi có biểu hiện ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân, nổi mề đay tái phát nhiều lần, đau bụng dai dẳng hoặc có yếu tố nguy cơ như thường xuyên ăn thực phẩm chưa nấu chín, tiếp xúc với chó, mèo hay làm việc trong môi trường đất bẩn, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Việc tự ý điều trị theo triệu chứng có thể khiến bệnh kéo dài, chậm được chẩn đoán đúng.
Kỹ thuật viên Khoa Ký sinh trùng – Côn trùng, CDC Đồng Nai xét nghiệm tìm kiếm, phát hiện và định danh ký sinh trùng giun, sán.
Chủ động phòng bệnh từ vệ sinh cá nhân đến môi trường sống
Trước nguy cơ mắc các bệnh ký sinh trùng, ngành y tế Đồng Nai đang triển khai nhiều hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao nhận thức và chủ động phòng bệnh trong cộng đồng.
Trong năm 2025, Khoa Ký sinh trùng – Côn trùng tẩy giun cộng đồng, có 62.328 trẻ từ 24 đến dưới 60 tháng tuổi được uống thuốc tẩy giun, đạt 99,4% kế hoạch; 105.021 trẻ từ 7 đến 11 tuổi được tẩy giun, đạt 99,7% kế hoạch.
Cùng với đó, đơn vị thực hiện 3.348 lượt phát thanh trên hệ thống loa truyền thanh địa phương về nguyên nhân, tác hại và cách phòng tránh bệnh ký sinh trùng, tiếp cận gần 995 nghìn lượt người. Ngoài ra, 117 buổi truyền thông chuyên đề về lợi ích của việc tẩy giun định kỳ được tổ chức với hơn 9.500 người tham dự. Công tác giám sát phòng, chống bệnh ký sinh trùng và chương trình tẩy giun cũng được duy trì tại nhiều trung tâm y tế, trạm y tế trên địa bàn.
Theo ThS. Hiệp, bên cạnh các hoạt động chuyên môn, cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường đóng vai trò quan trọng trong phòng, chống bệnh ký sinh trùng. Hiện tỷ lệ hộ gia đình có nhà tiêu hợp vệ sinh tại địa phương đạt 99,04%, tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch đạt 96%. Tuy nhiên, điều kiện vệ sinh được cải thiện cần đi đôi với việc thay đổi thói quen sinh hoạt, ăn uống và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh thường xuyên.
Để giảm nguy cơ nhiễm ký sinh trùng trong mùa mưa, ThS. Hiệp khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt nguyên tắc ăn chín, uống sôi; rửa sạch rau quả trước khi sử dụng; không ăn thịt tái, tiết canh hoặc thực phẩm chưa được chế biến kỹ. Đồng thời, cần sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, mang dép khi đi trên nền đất ẩm, không để trẻ chơi tại những khu vực đất cát có nguy cơ ô nhiễm.
Đối với các gia đình nuôi chó, mèo, cần tẩy giun định kỳ cho vật nuôi theo hướng dẫn của bác sĩ thú y, thu gom và xử lý phân đúng quy định, hạn chế để vật nuôi phóng uế bừa bãi. Việc vệ sinh nơi ở, khu vực vui chơi của trẻ và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, cát có nguy cơ nhiễm phân động vật cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm.
Bên cạnh đó, người dân nên thực hiện tẩy giun định kỳ theo hướng dẫn của cán bộ y tế, đặc biệt đối với trẻ em và những người thuộc nhóm nguy cơ cao. Khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp, không tự ý sử dụng thuốc.
Các chuyên gia y tế nhận định, nhiều bệnh ký sinh trùng có thể phòng ngừa hiệu quả nếu mỗi người nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, bảo đảm an toàn thực phẩm, cải thiện môi trường sống và chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.
Đỗ Hoa