Liên tiếp ghi nhận 2 trường hợp tử vong do bệnh dại trên địa bàn TP. Đồng Nai cho thấy nguy cơ dịch bệnh đang ở mức đáng lo ngại. Điều đáng nói, cả hai bệnh nhân đều không tiếp cận y tế kịp thời sau khi bị chó, mèo cắn hoặc phơi nhiễm, dẫn đến mất “thời gian vàng” điều trị dự phòng. Ngành y tế cảnh báo bệnh dại đã xuất hiện rải rác trên động vật tại nhiều khu vực và người dân tuyệt đối không được chủ quan.
Liên tiếp ghi nhận 2 ca tử vong do bệnh dại
Theo BS.CKI Phan Văn Phúc, Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai (CDC Đồng Nai), tình hình bệnh dại trên động vật hiện rất đáng lo ngại khi nhiều mẫu xét nghiệm chó, mèo ở một số địa phương tại các khu vực cho kết quả dương tính với vi rút dại.
“Có địa phương ghi nhận từ 5-7 trường hợp động vật dương tính với vi rút dại. Hiện gần như nhiều khu vực trong thành phố cũng đã có xét nghiệm khẳng định dương tính với vi rút dại trên động vật nên nguy cơ lây sang người rất cao” – BS Phúc cho biết.
Mới đây, trên địa bàn thành phố ghi nhận trường hợp bà N.T.G. (68 tuổi, ngụ ấp Ông Quế, xã Xuân Quế) tử vong do bệnh dại sau khoảng 3 tháng bị chó lạ cắn nhưng không tiêm huyết thanh và vắc xin phòng bệnh dại.
Theo điều tra dịch tễ, khoảng đầu tháng 2-2026, bà G. bị một con chó lạ vào nhà cắn vào mu bàn tay. Tại thời điểm cắn, con chó đã có biểu hiện bệnh dại (biểu hiện bất thường, lầm lỳ), sau khi cắn, bị người nhà đuổi nên con chó chạy đi mất, không theo dõi được. Dù được người thân nhắc nhở, bệnh nhân vẫn chủ quan, chỉ tự chữa bằng các phương pháp dân gian mà không đến cơ sở y tế tiêm huyết thanh và vắc xin phòng bệnh dại.
Đến ngày 4-5-2026, bệnh nhân có biểu hiện khó thở, sợ nước, sợ gió, uống nước vào thấy ngợp, tình trạng không giảm nên được người nhà đưa đến Bệnh viện ĐKKV Long Khánh khám và được chẩn đoán theo dõi bệnh dại. Sau đó bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện ĐK Đồng Nai, tại đây cũng được chẩn đoán theo dõi bệnh dại. Khoảng gần 1 tiếng sau đó bệnh nhân tiên lượng nặng nên người nhà có nguyện vọng đưa bệnh nhân chuyển thẳng lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.Hồ Chí Minh điều trị. Tại đó, bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi bệnh dại thể hung dữ, suy hô hấp, nhiễm trùng tiểu, tăng huyết áp. Đến trưa ngày 6-5, bệnh nhân tử vong.
Đoàn giám sát CDC Đồng Nai và các đơn vị liên quan điều tra, giám sát ổ dại tại thôn 5 Bom Bo, xã Bom Bo.
Trường hợp thứ hai là ông D.V.T. (sinh năm 1954, ngụ Thôn 5 Bom Bo, xã Bom Bo, TP. Đồng Nai). Qua điều tra dịch tễ, bệnh nhân tử vong vào ngày 8-5 do mắc vi rút dại và trong tình trạng chưa xác định được thời điểm cũng như nguồn phơi nhiễm cụ thể. Gia đình bệnh nhân cho biết, trước khi khởi phát các triệu chứng lâm sàng của bệnh dại, bệnh nhân không chia sẻ hay ghi nhận việc bị chó,mèo hoặc các động vật máu nóng khác cắn, cào hoặc liếm lên vùng da bị tổn thương.
Sau khi ghi nhận các ca bệnh, CDC Đồng Nai phối hợp các đơn vị liên quan đã tiến hành điều tra, xử lý dịch bệnh. CDC Đồng Nai nhận định, đây là ca tử vong thứ hai do bệnh dại ghi nhận trên địa bàn từ đầu năm đến nay, với những triệu chứng lâm sàng điển hình.
Theo BS.CKI Phan Văn Phúc, hiện khu vực xung quanh gia đình bệnh nhân có nhiều chó thả rông, một số người dân chưa chủ động tiêm phòng vắc xin cho đàn chó, mèo. Vẫn còn tình trạng người dân khác bị chó mèo cào cắn nhưng chưa tiêm phòng.
“Đặc biệt, trường hợp tử vong thứ hai hiện chưa xác định được nguồn lây nhiễm và thời điểm phơi nhiễm, do đó khó khăn trong việc đánh giá chính xác phạm vi tiếp xúc nguy cơ trong cộng đồng. Nguy cơ tiếp tục phát sinh các trường hợp phơi nhiễm hoặc mắc bệnh Dại trên địa bàn vẫn ở mức cao nếu người dân không chủ động khai báo, theo dõi và thực hiện tiêm phòng sau phơi nhiễm kịp thời” – BS Phúc nhấn mạnh.
Theo ngành y tế, số ổ dịch dại trên động vật dương tính với vi rút dại tại Đồng Nai hiện ở mức đáng lo ngại, chiếm khoảng 50% số ổ dịch dại so với toàn khu vực.
Đừng bỏ lỡ “thời gian vàng” phòng bệnh dại
Theo các bác sĩ, bệnh dại gần như không thể cứu chữa khi đã phát bệnh. Vì vậy, việc xử lý đúng ngay sau khi bị chó mèo cắn có ý nghĩa quyết định.
BS Phúc cho biết, vi rút dại di chuyển theo đường thần kinh và khi đã lên não sẽ gây tổn thương não nghiêm trọng. Thời gian ủ bệnh thường khoảng 3 tháng, tuy nhiên có thể ngắn hơn nếu vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc nơi có nhiều dây thần kinh.
“Khi đã xuất hiện triệu chứng như sợ nước, sợ gió, co giật, kích động thì gần như không còn khả năng cứu chữa” - BS Phúc nói.
Người dân tiêm vắc xin phòng bệnh dại tại CDC Đồng Nai sau khi bị chó, mèo cắn.
Theo BS Phúc, khi bị chó mèo cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm phòng phù hợp.
Trong vòng 7 ngày đầu sau phơi nhiễm, người bệnh có thể được chỉ định tiêm cả huyết thanh kháng dại và vắc xin phòng dại. Đặc biệt, những trường hợp bị chó, mèo căn vết thương gần vùng đầu, mặt cổ thì bắt buộc phải tiêm huyết thanh kháng dại.
Mặc dù CDC Đồng Nai đã triển khai nhiều giải pháp phòng, chống bệnh dại, tuy nhiên khó khăn lớn nhất hiện nay trong công tác phòng chống bệnh dại vẫn là ý thức người dân trong việc nuôi nhốt, quản lý vật nuôi và chưa chủ động tiêm vắc xin phòng dại cho chó mèo, cũng như người khi bị cắn.
“Người dân tuyệt đối không sử dụng các biện pháp dân gian như đắp lá, uống thuốc nam hay chữa mẹo vì không có tác dụng tiêu diệt virus dại, thậm chí làm chậm thời gian điều trị dự phòng” – BS Phúc nói.
Để phòng bệnh dại hiệu quả, BS Phúc khuyến cáo chính quyền địa phương cần tăng cường rà soát, tổ chức tiêm vắc xin cho đàn chó mèo đạt tỷ lệ miễn dịch quần thể tối thiểu để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch. Đồng thời, người dân khi bị chó mèo cắn phải đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, điều trị dự phòng kịp thời nhằm tránh những trường hợp tử vong đáng tiếc.
Khi phát hiện chó, mèo nhà hoặc chó mèo lạ xuất hiện trong khu vực có biểu hiện bất thường, hung dữ, phải báo ngay tổ trưởng, ấp trưởng, chính quyền địa phương, thú y, Trạm Y tế để được hỗ trợ xử lý, không tự ý xử lý con vật.
BS Phúc nhấn mạnh, bên cạnh công tác giám sát, xử lý ổ dịch, thì người dân cần chủ động tìm hiểu về bệnh dại, cách phòng ngừa. Chỉ khi thay đổi nhận thức và thói quen chủ quan của người dân chính là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu các ca tử vong do bệnh dại trong cộng đồng.
Sao Mai