Để chủ động phát hiện sớm và kiểm soát nguồn lây bệnh lao trong môi trường trại giam, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đồng Nai phối hợp với Trại giam Tống Lê Chân (xã Minh Đức) tổ chức tầm soát lao định kỳ cho phạm nhân. Hoạt động được duy trì hằng năm, kết hợp truyền thông nâng cao nhận thức, góp phần bảo vệ sức khỏe phạm nhân và hạn chế nguy cơ lây lan ra cộng đồng.
Tăng cường tầm soát lao, bảo vệ sức khỏe phạm nhân
Bệnh lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, khạc, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trong môi trường trại giam đông người, sinh hoạt khép kín, nguy cơ lây nhiễm bệnh lao luôn ở mức cao nếu không được kiểm soát tốt. Trước thực tế này, CDC Đồng Nai đã phối hợp với Trại giam Tống Lê Chân triển khai tầm soát lao định kỳ mỗi năm cho hơn 2.000 phạm nhân.
Theo BS.CKI Cao Văn Dũng, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm CDC Đồng Nai, mỗi năm đơn vị tổ chức 2 đợt tầm soát cho phạm nhân, trong đó khám sàng lọc định kỳ một năm/lần và khám sàng lọc phạm nhân mới nhập trại. Mới đây nhất vào tháng 11-2025, có 493 trường hợp được khám sàng lọc và lấy mẫu xét nghiệm đờm, qua đó phát hiện 7 ca mắc lao đưa vào quản lý, điều trị theo quy định. Cùng với đó, công tác truyền thông về phòng, chống lao, lao/HIV cho phạm nhân cũng được đẩy mạnh, giúp phạm nhân nhận biết các dấu hiệu như ho kéo dài, sốt nhẹ, sụt cân… để chủ động khai báo và được nhân viên y tế thăm khám kịp thời.
Cán bộ y tế phân trại số 1 (Trại giam Tống Lê Chân) khám sàng lọc bệnh lao cho phạm nhân.
Một phạm nhân tham gia khám sàng lọc, xét nghiệm đờm chia sẻ: “Tại phân trại nơi anh đang chấp hành án có một số người bị ho kéo dài. Nhờ được tổ chức khám định kỳ, một số trường hợp mắc bệnh được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, giúp phạm nhân yên tâm hơn về tình trạng sức khỏe của mình”.
BS Dũng cho biết, các trường hợp mắc lao đều được quản lý chặt chẽ, cấp phát thuốc đầy đủ và theo dõi uống thuốc hằng ngày, nhằm bảo đảm tuân thủ điều trị, hạn chế nguy cơ kháng thuốc và lây lan trong trại giam.
Nhiều thách thức cần tháo gỡ
Theo BS Dũng, dù đạt được một số kết quả tích cực, công tác phòng, chống lao tại trại giam vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Nguồn nhân lực y tế còn thiếu, chủ yếu làm việc kiêm nhiệm; trang thiết bị phục vụ sàng lọc còn hạn chế, chưa có máy X-quang để tầm soát định kỳ. Hiện việc phát hiện bệnh chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng và xét nghiệm đờm. Kinh phí triển khai sàng lọc hằng năm phần lớn phụ thuộc vào hỗ trợ từ Chương trình chống lao quốc gia.
Trong khi đó, BS Nguyễn Văn Thắng, Bệnh xá trưởng Trại giam Tống Lê Chân, cho biết đơn vị đang thiếu cán bộ chuyên trách phòng, chống lao và gặp khó về nguồn thuốc điều trị. Từ đầu năm 2026, thuốc lao không còn được cấp phát như trước, việc mua sắm phải thực hiện qua đấu thầu, dẫn đến vướng mắc về thủ tục, kinh phí và thời gian. Bên cạnh đó, nhận thức của phạm nhân về bệnh lao, lao/HIV và lao đa kháng thuốc còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm trong môi trường trại giam.
“Chúng tôi đang tích cực tham mưu các giải pháp để chủ động nguồn thuốc, đảm bảo điều trị liên tục, đúng phác đồ, nhất là với các ca mới phát hiện. Đồng thời, tăng cường truyền thông để phạm nhân hiểu rõ đường lây và dấu hiệu bệnh, từ đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa” – BS Thắng cho biết.
Theo BS Dũng, thời gian tới, CDC Đồng Nai sẽ tiếp tục phối hợp với trại giam duy trì tầm soát đầu vào và khám sàng lọc định kỳ hằng năm cho phạm nhân; đẩy mạnh truyền thông, đồng thời kiến nghị bổ sung trang thiết bị và nhân lực nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống lao.
Việc kiểm soát tốt bệnh lao không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe phạm nhân và cán bộ trại giam, mà còn hạn chế nguy cơ lây lan ra cộng đồng, hướng tới mục tiêu kiểm soát bệnh lao bền vững.
Đỗ Hoa