Đuối nước là một trong những tai nạn thương tích nguy hiểm, có thể cướp đi sinh mạng của trẻ em chỉ trong thời gian ngắn. Mỗi dịp hè, khi trẻ được nghỉ học và dành nhiều thời gian vui chơi ngoài trời, nguy cơ xảy ra tai nạn đuối nước lại gia tăng, đặc biệt tại những khu vực có ao, hồ, sông, suối, kênh, rạch hoặc các hố nước công trình không được rào chắn.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đuối nước là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ tư ở trẻ em từ 1 đến 4 tuổi và là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba ở trẻ em từ 5 đến 14 tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm vẫn có trên 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước. Đây là con số đáng báo động, cho thấy đuối nước không chỉ là vấn đề của mỗi gia đình mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội trong việc bảo vệ trẻ em.
Vì sao trẻ em dễ bị đuối nước?
Trẻ em vốn hiếu động, tò mò và thích khám phá môi trường xung quanh, đặc biệt là các khu vực có nước. Ở nhóm trẻ em dưới 5 tuổi (lứa tuổi mầm non), nguyên nhân đuối nước thường là do các em chưa có nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của ao hồ, sông suối hoặc các công trình chứa nước. Bên cạnh đó, các em không có khả năng chủ động đảm bảo an toàn khi tiếp xúc với môi trường nước mà phải nhờ sự hỗ trợ của người khác. Vì vậy, một nguyên nhân khác dẫn đến đuối nước ở trẻ em dưới 5 tuổi thường là do sự thiếu giám sát của người lớn.
Dạy trẻ em các kỹ năng bơi lội cơ bản để phòng đuối nước.
Ở các nhóm tuổi khác (từ 6 tuổi trở lên), lúc này các em đã được học tập tại các trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông đã hình thành một số kiến thức, kĩ năng về phòng tránh đuối nước và có ý thức, thái độ cao hơn. Tuy nhiên, các em thường có xu hướng vận động nhiều hơn, hiếu kì, thích khám phá, có các hành vi liều lĩnh, thể hiện bản thân. Do không nhận thức đầy đủ được các hiểm hoạ, chủ quan vì biết bơi nhưng lại thiếu kỹ năng xử lý tình huống khi gặp dòng nước chảy xiết, hố sâu, nước xoáy hoặc khi bị chuột rút, đuối sức…các em dễ bị đuối nước.
Ngoài ra, môi trường sống chưa an toàn cũng làm tăng nguy cơ xảy ra tai nạn. Nhiều ao hồ, hố nước, giếng, công trình xây dựng không có rào chắn hoặc biển cảnh báo; phương tiện giao thông đường thủy thiếu áo phao và thiết bị cứu sinh; bãi tắm tự phát không có lực lượng cứu hộ… đều tiềm ẩn nhiều nguy hiểm đối với trẻ em.
Chủ động phòng ngừa đuối nước cho trẻ
Hiện nay đang là mùa hè, là khoảng thời gian để trẻ vui chơi, rèn luyện sức khỏe và phát triển toàn diện. Để những ngày hè của trẻ luôn là những ký ức đẹp, không bị phủ bóng bởi những tai nạn thương tâm, các bậc phụ huynh cần chủ động phòng ngừa đuối nước cho trẻ với các biện pháp sau:
Dạy trẻ em các kỹ năng bơi lội cơ bản, trang bị kiến thức nhận biết nguy cơ, kỹ năng đảm bảo an toàn trong môi trường nước, kỹ năng xử lý khi gặp sự cố. Đặc biệt là tuyệt đối không tự ý cứu người bằng cách nhảy xuống nước khi chưa được đào tạo.
Hướng dẫn trẻ thực hiện nghiêm các nguyên tắc 3 không: không xuống nước khi chưa biết bơi hoặc khi cơ thể đang mệt mỏi; không bơi, lội một mình; không bơi khi thời tiết đang hoặc sắp chuyển xấu (như mưa to, dông, sét,…) và không bơi, lội trong vùng nước bẩn.
Thường xuyên nhắc nhở, khuyến cáo trẻ không được chơi, đùa nghịch gần ao hồ, sông suối, kênh rạch, hố công trình,… nơi tiềm ẩn nguy cơ đuối nước; không tự ý hoặc rủ nhau đi tắm, đi bơi khi không có người lớn đi cùng, đặc biệt là trong thời gian được nghỉ học, nghỉ hè. Chỉ được bơi ở khu vực được phép, có người lớn giám sát và có lực lượng cứu hộ. Luôn mặc áo phao khi đi đò, thuyền hoặc tham gia các hoạt động trên sông, hồ. Khi cảm thấy lạnh, mệt hoặc có dấu hiệu chuột rút phải lập tức nổi ngửa nghỉ, tìm cách vào bờ an toàn và gọi người hỗ trợ.
Ngoài ra, gia đình cần loại bỏ nguy cơ gây đuối nước: theo thống kê có 22% trẻ em bị đuối nước ngay trong môi trường quanh nhà, thậm chí bị đuối nước ngay trong nhà tắm. Chỉ một xô nước, chậu nước, bể chứa hoặc ao cá không có nắp đậy cũng có thể trở thành mối nguy hiểm đối với trẻ. Vì vậy, phụ huynh cần đậy kín các dụng cụ chứa nước; rào chắn ao, hồ, giếng và các khu vực nước sâu quanh nhà; không để trẻ nhỏ chơi một mình gần nước; luôn biết con đang ở đâu, đi với ai và làm gì.
Bên cạnh gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương cũng có vai trò quan trọng trong công tác phòng chống đuối nước. Các trường học cần tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở học sinh không vui chơi tại khu vực nguy hiểm; tổ chức dạy bơi và trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ. Chính quyền địa phương cần rà soát các khu vực nguy hiểm, lắp đặt biển cảnh báo, rào chắn tại ao hồ, hố nước, công trình xây dựng; kiểm tra điều kiện an toàn của các bể bơi, bãi tắm và tăng cường truyền thông phòng chống đuối nước trong cộng đồng.
Tai nạn đuối nước hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng nâng cao ý thức, chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa và bảo vệ trẻ em.
ThS.BS. Hồ Thị Hồng