Cong vẹo cột sống là một trong những vấn đề sức khỏe học đường thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nếu không được phát hiện, theo dõi và can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến vóc dáng, khả năng vận động, chức năng hô hấp và chất lượng cuộc sống của trẻ.
Nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường
ThS.BS Đỗ Thị Quỳnh Nga, Trưởng khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đại học Y dược Shing Mark, cho biết cong vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị cong hoặc lệch khỏi trục bình thường khi nhìn từ phía sau. Thay vì nằm trên một đường thẳng, cột sống có thể cong sang trái hoặc phải, tạo thành hình chữ C hoặc chữ S.
Phụ huynh cần thường xuyên quan sát tư thế ngồi học của trẻ để sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường về cong, vẹo cột sống.
Cong vẹo cột sống có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi nhưng thường được phát hiện trong giai đoạn trẻ tăng trưởng nhanh, đặc biệt từ 10-18 tuổi. Phần lớn trường hợp cong vẹo cột sống ở tuổi học đường là vô căn, tức chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.
Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh như ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, mang cặp sách quá nặng hoặc đeo lệch một bên vai, sử dụng bàn ghế không phù hợp với chiều cao, ít vận động thể chất. Ngoài ra, cong vẹo cột sống còn có thể liên quan đến các bệnh lý bẩm sinh của cột sống, bệnh lý thần kinh cơ hoặc các rối loạn phát triển xương khớp.
Theo ThS.BS Đỗ Thị Quỳnh Nga, phụ huynh có thể quan sát trẻ trong sinh hoạt hằng ngày để phát hiện những dấu hiệu bất thường. Một số biểu hiện thường gặp gồm hai vai không cân đối, một bên vai cao hơn bên còn lại; một bên xương bả vai nhô cao; eo lệch, hông không đều; dáng đi nghiêng về một bên không thẳng; đầu của trẻ không nằm ở chính giữa cơ thể mà có xu hướng nghiêng lệch sang một bên.
Khi cho trẻ cúi người về phía trước, phụ huynh có thể nhận thấy cột sống cong bất thường hoặc phần lưng gù lên một bên. Trẻ cũng có thể xuất hiện tình trạng đau lưng, mỏi vai gáy sau khi học tập hoặc vận động.
“Đáng lưu ý, ở giai đoạn đầu, cong vẹo cột sống có thể không gây đau nên trẻ và gia đình rất dễ bỏ qua. Vì vậy, việc quan sát tư thế của trẻ và khám sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm” – BS Nga nhấn mạnh.
Đừng để cong vẹo cột sống ảnh hưởng tương lai của trẻ
Từ sự quan tâm đến sức khỏe của con, chị Hoàng Thị Ly, 40 tuổi, ngụ phường Tân Triều, thành phố Đồng Nai, đã chủ động đưa con trai 7 tuổi đi khám khi nhận thấy tư thế ngồi của con có biểu hiện chưa cân đối.
Theo chị Ly, trong quá trình sinh hoạt hằng ngày, chị nhận thấy con thường ngồi học chưa đúng tư thế, phần vai và lưng có biểu hiện không cân đối. Lo lắng tình trạng này nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của con, chị đưa con đến bệnh viện để được thăm khám, kiểm tra.
“Tôi lo nếu để lâu sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cháu nên đưa con đi khám để bác sĩ kiểm tra cho yên tâm” – chị Ly chia sẻ.
Trẻ bị cong, vẹo cột sống tập phục hồi chức năng cùng kỹ thuật viên tại Khoa Y học cổ truyền - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đại học Y dược Shing Mark.
Theo ThS.BS Đỗ Thị Quỳnh Nga, nếu không được phát hiện và can thiệp phù hợp, cong vẹo cột sống có thể tiến triển nặng theo thời gian, có thể ảnh hưởng đến vóc dáng, sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Có thể gây biến dạng cột sống và lồng ngực, các hoạt động của tim, phổi và cả sự phát triển của khung xương chậu cũng sẽ bị tác động.
Điều này đặc biệt đáng lo ở trẻ em, nhất là trẻ gái khi trưởng thành cơ quan sinh sản sẽ bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, ảnh hưởng đến vóc dáng, tác động đến tâm lý, gây đau lưng mạn tính, hạn chế vận động và trong những trường hợp cong vẹo nặng có thể làm giảm chức năng hô hấp.
Để phòng ngừa và hạn chế nguy cơ cong vẹo cột sống ở trẻ, ThS.BS Đỗ Thị Quỳnh Nga khuyến cáo phụ huynh cần chú ý xây dựng tư thế học tập đúng cho trẻ. Trẻ nên ngồi thẳng lưng, hai chân chạm đất, tránh cúi khom hoặc nghiêng người trong thời gian dài. Bàn ghế học tập cũng cần phù hợp với chiều cao của trẻ.
Cặp sách không nên quá nặng, trọng lượng nên ở mức khoảng 10-15% trọng lượng cơ thể trẻ và cần được đeo cân đối trên hai vai. Bên cạnh đó, phụ huynh nên khuyến khích trẻ tăng cường vận động thể chất thông qua các hoạt động phù hợp như bơi lội, đạp xe, đi bộ và các môn thể thao khác. Khám sức khỏe định kỳ, giúp phát hiện sớm những bất thường về cột sống để có hướng theo dõi và can thiệp phù hợp.
Phụ huynh và nhà trường cần phối hợp quan sát tư thế học tập, sinh hoạt của trẻ. Khi nhận thấy trẻ có dấu hiệu bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, tầm soát và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Nguyễn Dân – Sao Mai