Bệnh lao là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, khi trong gia đình có người mắc lao, không ít người cảm thấy lo lắng, hoang mang không chỉ vì nguy cơ lây nhiễm, mà còn thiếu thông tin về cách chăm sóc người bệnh cũng như sự kỳ thị.
Người sống chung với bệnh nhân lao cần đi khám, nhằm tầm soát lao và lao tiềm ẩn. Trong ảnh: Nhân viên y tế tiêm Tuberculin trong da cho một người dân nghi ngờ lao trên địa bàn xã Tân Phú, tỉnh Đồng Nai để kiểm tra phản ứng của cơ thể với vi khuẩn lao.
Để giúp người dân hiểu rõ hơn về bệnh lao, cũng như cách phòng ngừa, chăm sóc và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh yên tâm điều trị, sớm hồi phục, phóng viên Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã có cuộc trao đổi với BS.CKI Hoàng Thị Thơ – Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Đồng Nai.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, bệnh lao lây truyền như thế nào? Trong gia đình có người mắc bệnh lao, người nhà cần làm gì để bảo đảm không lây nhiễm cho cả gia đình?
BS.CKI Hoàng Thi Thơ: Bệnh lao là bệnh lây nhiễm do vi khuẩn lao gây nên. Bệnh có thể gây tổn thương ở tất cả các bộ phận của cơ thể. Trong đó, lao phổi là thể lao phổ biến (chiếm 85%) và là nguồn lây chính cho người xung quanh. Bệnh lao lây qua đường hô hấp, khi người lành hít phải các hạt bụi nhỏ có chứa vi khuẩn lao từ người mắc bệnh lao trong giai đoạn tiến triển như ho, khạc, hắt hơi...
Trong gia đình có người mắc bệnh lao, các thành viên cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng ngừa để tránh lây nhiễm. Trong giai đoạn đầu người bệnh điều trị, nên hạn chế tiếp xúc gần với người bệnh, nếu cần tiếp xúc, phải đeo khẩu trang đúng cách.
Người bệnh cần ăn uống riêng, đảm bảo vệ sinh cá nhân, nhà cửa phải luôn được thông thoáng, tránh môi trường ẩm, kín. Gia đình lưu ý, người bệnh vẫn có thể còn các triệu chứng lâm sàng như ho, khạc đờm trong khoảng 3–4 tuần, nên hạn chế tiếp xúc gần, tránh lây bệnh.
Trong quá trình điều trị, người nhà nên động viên, chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh, tránh kỳ thị. Nhắc nhở người bệnh tuân thủ điều trị, dùng thuốc đúng liều, đều đặn, đủ thời gian.
Phóng viên: Nếu không tuân thủ điều trị, bệnh sẽ ảnh hưởng như thế nào đến bản thân người bệnh, gia đình và cộng đồng thưa bác sĩ?
BS.CKI Hoàng Thi Thơ: Nếu người mắc bệnh lao không tuân thủ điều trị, có thể gặp các biến chứng nguy hiểm như: Vi khuẩn đột biến kháng thuốc, ho ra máu, xơ xẹp phổi, lao đa cơ quan, tràn khí, tràn mủ màng phổi, suy hô hấp làm cho quá trình điều trị khó khăn hơn và có thể tử vong.
Đối với gia đình và cộng đồng, nếu người bệnh không điều trị đúng cách hoặc bỏ điều trị giữa chừng, triệu chứng ho, khạc đờm kéo dài sẽ làm phát tán vi khuẩn lao ra không khí. Người sống chung hoặc những người tiếp xúc gần sẽ có nguy cơ cao hít phải mầm bệnh và bị lây nhiễm, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Phóng viên: Thưa bác sĩ, người sống chung với bệnh nhân lao có cần đi khám không?
BS.CKI Hoàng Thi Thơ: Người sống chung với bệnh nhân lao cần đi khám ngay, nhằm tầm soát lao và lao tiềm ẩn. Việc phát hiện sớm sẽ giúp điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng và tránh lây lan bệnh.
Ngoài ra, cần khám định kỳ mỗi 6 tháng, hoặc đi kiểm tra ngay khi có các triệu chứng hô hấp kéo dài trên 2 tuần như: ho, khạc đờm...
Phóng viên: Bác sĩ có lời khuyên gì dành cho gia đình có người mắc lao?
BS.CKI Hoàng Thi Thơ: Hiện nay, bệnh lao nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đúng phác đồ có thể cắt được nguồn lây trong vòng 3-4 tuần. Sau đó khỏi hoàn toàn và không để lại di chứng.
Vì vậy, khi trong gia đình có người mắc lao, người thân không nên lo lắng quá mức hay kỳ thị người bệnh. Thay vào đó, hãy động viên, chia sẻ và hỗ trợ về tinh thần cũng như chăm sóc dinh dưỡng để người bệnh yên tâm điều trị, từ đó giúp nâng cao hiệu quả và rút ngắn thời gian phục hồi.
Việc kỳ thị hay xa lánh không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh, mà còn khiến họ dễ mặc cảm, chán nản, bỏ điều trị, gây hậu quả nghiêm trọng hơn cho bản thân và cộng đồng.
Phóng viên: Để phòng ngừa bệnh lao người dân cần thực hiện những biện pháp gì thưa bác sĩ?
BS.CKI Hoàng Thi Thơ: Để phòng ngừa bệnh lao, người dân cần thực hiện các biện pháp sau: Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý; tránh lạm dụng rượu bia, thuốc lá, thuốc lào.
Tầm soát lao sớm đối với người có nguy cơ cao như: Người tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân lao, người nhiễm HIV, người mắc bệnh nền (tiểu đường, suy thận mạn...), người suy giảm miễn dịch.
Phòng chống suy dinh dưỡng ở trẻ em. Tiêm vắc xin BCG phòng lao cho trẻ theo chương trình tiêm chủng mở rộng.
Phóng viên: Xin cảm ơn bác sĩ!
Sao Mai (thực hiện)