Dậy thì sớm (DTS) ở trẻ là vấn đề gây nhiều lo lắng cho các bậc phụ huynh trong những năm gần đây. Tình trạng dậy thì sớm ở trẻ được ghi nhận gia tăng đáng báo động, đặc biệt là trẻ em gái. Dậy thì sớm không chỉ tác động đến sức khỏe thể chất, còn ảnh hưởng đến tâm lý, thậm chí gây nhiều nguy cơ mất an toàn cho trẻ. Để đáp ứng nhu cầu khám và điều trị DTS cho trẻ, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai đã thành lập Phòng khám DTS vào tháng 6-2022.
Mặc dù mới 8 tuổi nhưng hàng tháng bé gái ngụ xã Phú Xuân, H. Tân Phú phải đến Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai tiêm thuốc điều trị dậy thì sớm, để làm chậm lại tốc độ tăng trưởng, tốc độ dậy thì và chậm quá trình phát triển sinh dục thứ phát. Chị T.T.K.D. (ngụ xã Phú Xuân, H. Tân Phú) mẹ của bé gái cho hay, nửa năm trước con đã cao 1,3m, nặng 35kg và thấy con gái có những biểu hiện đặc trưng của tuổi dậy thì, như tuyến vú bắt đầu phát triển nên cho đi khám, điều trị.
“Quá trình điều trị khá vất vả vì phải lên tuyến trên, 1 tháng tái khám 1 lần, làm xét nghiệm nội tiết tố sinh dục trong máu, chụp phim, xét nghiệm đánh giá tuổi xương. Tuy nhiên, thấy con phát triển chậm lại, gia đình yên tâm cho bé theo điều trị với phác đồ điều trị phù hợp cho đến năm 12 tuổi” - chị D nói.
BS Nguyễn Quỳnh Trang, khoa Khám bệnh – Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho biết, DTS làm cho cốt hóa đầu xương nhanh, dẫn đến xương đóng sớm hơn những trẻ khác, chiều cao cuối cùng sẽ lùn hơn trẻ bình thường. Bên cạnh đó, nếu trẻ có kinh nguyệt tới sớm sẽ ảnh hưởng đến tâm lý, bé sẽ mặc cảm hơn, bạn bè trêu chọc, có nguy cơ bị lạm dụng tình dục hơn.
Tiêm hormone cho trẻ DTS để làm chậm lại tốc độ tăng trưởng, tốc độ dậy thì và chậm quá trình phát triển sinh dục thứ phát.
Để khám và điều trị DTS cho trẻ, tháng 6-2022, Phòng khám DTS của bệnh viện được thành lập, mặc dù mới triển khai nhưng phòng khám đã tiếp nhận và khám hơn 300 trường hợp, quản lý gần 30 trường hợp và có gần 130 trường hợp phải tiêm hormone làm chậm lại tốc độ tăng trưởng, tốc độ dậy thì và chậm quá trình phát triển sinh dục thứ phát.
Theo BS Trang, phác đồ điều trị sẽ được điều chỉnh cá nhân hóa để phù hợp với từng trẻ. Việc quan trọng nhất là tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Về điều trị, thông thường, trẻ được chỉ định tiêm thuốc khi phát hiện dậy thì trước 8 tuổi; trường hợp trên 8 tuổi và dưới 9 tuổi, trẻ chỉ được chỉ định tiêm thuốc trong trường hợp có kinh nguyệt (đối với bé gái). Trẻ tiếp tục được theo dõi tuổi xương cho đến khi được 11 hoặc 12 tuổi rồi mới chấm dứt điều trị.
“Các nghiên cứu hiện nay cho thấy thuốc không có ảnh hưởng đến sự sinh sản về sau của người bệnh. Thông thường, sau khi ngưng tiêm thuốc từ 2 tháng đến 62 tháng (trung bình là 2 năm), bé gái bắt đầu có kinh nguyệt lại và phát triển bình thường” – BS Trang cho biết thêm.
Đa số trường hợp đi khám DTS thường là dưới 8 tuổi đối với bé gái và dưới 9 tuổi đối với bé trai, một số ít trẻ đi khám trễ hơn. Biểu hiện thường gặp của bé gái là tuyến vú và chiều cao phát triển, có lông ở vùng kín, có mùi cơ thể, có huyết trắng, có kinh nguyệt. Biểu hiện DTS ở bé trai là có lông mu, tinh hoàn phát triển (thường khó phát hiện hơn), xuất tinh vào buổi sáng… DTS có 2 loại gồm DTS ngoại biên và DTS trung ương. Trong đó, DTS trung ương là nhóm thường gặp nhất.
Để hạn chế DTS ở trẻ, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn uống, sinh hoạt lành mạnh cho trẻ. Hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao, đặc biệt, hạn chế cho trẻ sử dụng đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn. Ngoài ra, cha mẹ cần đồng hành cùng trẻ trong giáo dục tâm - sinh lý cũng như quan tâm phát hiện sớm sự thay đổi của trẻ, khi trẻ có biểu hiện của DTS trước 8 tuổi ở bé gái và trước 9 tuổi ở bé trai nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế khám để tránh việc quá tuổi chỉ định tiêm thuốc điều trị hoặc giảm hiệu quả của thuốc, tránh ảnh hưởng đến tương lai của trẻ sau này.
Sao Mai – Kim Thùy