Lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn làm gia tăng tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, kéo theo nhiều hệ lụy đối với cơ cấu dân số, hôn nhân, gia đình và sự phát triển bền vững của xã hội.
Học sinh Trường tiểu học Biên Hòa (phường Biên Hòa) trong giờ ngoại khóa
Thay đổi nhận thức, xóa bỏ định kiến “trọng nam khinh nữ” và thực hiện nghiêm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi là những giải pháp cần được triển khai thường xuyên, kiên trì.
Mất cân bằng giới tính
Theo báo cáo của Sở Y tế, trong 10 tháng của năm 2026, toàn thành phố có hơn 30,2 ngàn trẻ được sinh ra, gồm hơn 15,8 ngàn bé trai và hơn 14,4 ngàn bé gái. Tỷ số giới tính khi sinh ở mức cao, với 109 bé trai/100 bé gái.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này kéo dài, sự chênh lệch giới tính giữa các thế hệ có thể dẫn đến thiếu hụt phụ nữ trong độ tuổi kết hôn, gây khó khăn trong xây dựng gia đình; đồng thời phát sinh nhiều vấn đề xã hội liên quan đến bình đẳng giới, hôn nhân và an sinh xã hội.
Theo ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế), không chỉ Đồng Nai mà nhiều địa phương trong cả nước đang có tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở mức cao. Nguyên nhân chủ yếu là tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, mong muốn có con trai để nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên vẫn tồn tại trong một bộ phận người dân. Tâm lý này đôi khi tạo áp lực lên phụ nữ, khiến việc sinh con bị chi phối bởi kỳ vọng phải có con trai thay vì xuất phát từ mong muốn và điều kiện của mỗi cặp vợ chồng.
Bên cạnh đó, sự phát triển của các dịch vụ y tế, kỹ thuật chẩn đoán trước sinh cũng đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát, ngăn chặn việc lợi dụng các dịch vụ này để lựa chọn giới tính thai nhi.
Pháp luật Việt Nam đã có quy định nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Điều 6 Luật Dân số nêu rõ: Nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; nghiêm cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính.
Quy định này thể hiện quan điểm của Nhà nước về bảo đảm quyền bình đẳng giữa bé trai và bé gái ngay từ khi còn trong bụng mẹ. Việc xác định giới tính thai nhi không được trở thành căn cứ để cha mẹ quyết định giữ hay loại bỏ thai nhi.
Nâng cao nhận thức của người dân
Phó Giám đốc Sở Y tế Lê Anh Tuấn cho biết: Nhằm kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, ngành y tế đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động và tăng cường quản lý các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế. Mỗi năm, thành phố tổ chức hàng trăm lớp tập huấn với sự tham gia của hàng chục ngàn người, tập trung vào cán bộ, người có uy tín trong cộng đồng và lực lượng làm công tác dân số.
Từ đầu năm 2026 đến nay, ngành y tế phối hợp với ngành giáo dục tổ chức nhiều lớp tập huấn tại các trường THPT trên địa bàn thành phố, thu hút đông học sinh tham gia. Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh cũng thu hút gần 6 ngàn lượt người tham gia. Qua đó, kiến thức về bình đẳng giới được truyền tải đến thế hệ trẻ, góp phần từng bước thay đổi nhận thức và hành vi trong cộng đồng.
Tại buổi làm việc với Sở Y tế tháng 10 vừa qua, ông Lê Thanh Dũng, Cục trưởng Cục Dân số đề nghị địa phương tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở cung cấp dịch vụ y tế, nhất là những cơ sở có hoạt động siêu âm, chẩn đoán trước sinh; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Đồng thời chú trọng nâng cao đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của đội ngũ nhân viên y tế trong thực hiện các quy định liên quan đến giới tính thai nhi.
Công tác truyền thông cần được triển khai thường xuyên, thiết thực, hướng đến từng gia đình, từng cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ. Qua đó giúp người dân hiểu rằng con trai hay con gái đều có quyền được yêu thương, chăm sóc, học tập và phát triển như nhau. Giá trị của một đứa trẻ không nằm ở giới tính mà ở sự trưởng thành, nhân cách và những đóng góp của trẻ đối với gia đình, xã hội.
Theo quy định tại Nghị định số 90/2026/NÐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, hành vi bắt mạch, siêu âm hoặc xét nghiệm để chẩn đoán và tiết lộ, cung cấp thông tin về giới tính thai nhi trái quy định có thể bị phạt tiền từ 7-15 triệu đồng.
Hạnh Dung
Nguồn: https://baodongnai.com.vn/