Ngày Dân số Thế giới (11-7) năm 2026 có chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”, nhấn mạnh vai trò của thanh niên trong phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Nhân dịp này, phóng viên Bản tin Sức khỏe Đồng Nai đã trao đổi với ThS. Võ Thị Ngọc Lắm, Phó Giám đốc Sở Y tế Đồng Nai, về những thách thức trong công tác dân số cũng như các giải pháp đồng hành cùng thanh niên trước bối cảnh mức sinh giảm và già hóa dân số.
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm, Phó Giám đốc Sở Y tế TP. Đồng Nai.
Phóng viên: Thưa bà, chủ đề Ngày Dân số Thế giới năm nay mang thông điệp gì đối với Việt Nam nói chung và Đồng Nai nói riêng?
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm: Chủ đề Ngày Dân số Thế giới 11/7 năm 2026 của Quỹ Dân số Liên hợp quốc mang thông điệp rất thiết thực, mạnh mẽ và phù hợp với bối cảnh phát triển của Việt Nam nói chung, thành phố Đồng Nai nói riêng. Đây không chỉ là lời kêu gọi, mà còn là một chiến lược hành động cốt lõi trong bối cảnh phát triển hiện nay.
Việt Nam đang trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”, với lực lượng thanh niên chiếm tỷ trọng lớn. Đây là cơ hội chỉ xuất hiện một lần trong lịch sử phát triển của mỗi quốc gia để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Đối với Đồng Nai là địa phương có nền công nghiệp phát triển, thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía nam, thu hút đông đảo lao động trẻ từ nhiều tỉnh, thành đến học tập, làm việc và sinh sống. Đây là lợi thế rất lớn để địa phương phát triển kinh tế - xã hội.
Tuy nhiên, “cửa sổ dân số vàng” sẽ không kéo dài mãi và đang bước vào quá trình già hóa dân số nhanh. Nếu không đầu tư đúng mức cho thanh niên ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội bứt phá chiến lược, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững trong tương lai.
Phóng viên: Thanh niên hiện nay đang đối mặt với nhiều áp lực về việc làm, kinh tế, sức khỏe sinh sản, sức khỏe tâm thần và tác động từ mạng xã hội. Những vấn đề này tác động như thế nào đến chất lượng dân số của địa phương?
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm: Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng dân số.
Xu hướng kết hôn và sinh con muộn có thể làm giảm mức sinh, đẩy nhanh quá trình già hóa dân số, đồng thời gia tăng nguy cơ vô sinh, hiếm muộn và các rủi ro đối với thai kỳ nếu thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số và sức khỏe của thế hệ tương lai.
Hiện nay, áp lực việc làm và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến nhiều người trẻ trì hoãn kết hôn, sinh con hoặc sinh ít con hơn mong muốn. Đồng thời, nguy cơ lao động chất lượng cao dịch chuyển đến địa phương khác cũng đặt ra thách thức đối với chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của Đồng Nai.
Bên cạnh đó, áp lực tâm lý và tác động từ mạng xã hội cũng đang ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của thanh niên, khiến người trẻ dễ suy nhược, giảm năng suất lao động, khả năng sáng tạo, hạ thấp chỉ số hạnh phúc và chất lượng cuộc sống.
Có thể nói, những yếu tố này tạo ra “hiệu ứng dây chuyền” , ảnh hưởng đến cả ba yếu tố cấu thành chất lượng dân số là thể chất, trí tuệ và tinh thần, qua đó tác động đến chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Phóng viên: Ngành y tế đang có những giải pháp gì để đồng hành cùng thanh niên thưa bà?
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm: Ngành y tế đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng dân số và tạo điều kiện để người trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, kỹ năng và môi trường sống.
Trước hết là đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức của thanh niên về dân số như: sức khỏe sinh sản, kết hôn, sinh con phù hợp, cũng như các vấn đề liên quan đến mức sinh...
Cùng với đó là tổ chức tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân; triển khai sàng lọc trước sinh và sơ sinh; cung cấp các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, dự phòng vô sinh, ung thư vú, ung thư cổ tử cung...
Nhân viên Trạm Y tế phường Đồng Xoài truyền thông về chăm sóc sức khỏe sinh sản cho học sinh tại một trường THCS trên địa bàn phường Đồng Xoài.
Đồng Nai cũng đang thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ người dân, như hỗ trợ 1 triệu đồng đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đặc biệt, Chiến dịch cao điểm 180 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ toàn dân đang góp phần giúp người dân, trong đó có thanh niên, chủ động phát hiện sớm bệnh tật và chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Những chương trình này không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần mà còn tạo điều kiện để thanh niên phát triển toàn diện, tự tin thực hiện khát vọng của mình.
Phóng viên: Đồng Nai đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, trong khi một bộ phận người trẻ có xu hướng kết hôn và sinh con muộn. Theo bà, cần làm gì để vừa tôn trọng quyền lựa chọn của thanh niên vừa duy trì mức sinh hợp lý?
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm: Để vừa tôn trọng quyền lựa chọn của thanh niên, vừa duy trì mức sinh hợp lý và thích ứng với già hóa dân số, cần tạo điều kiện để người trẻ yên tâm kết hôn, sinh con. Thay vì áp đặt, cần giảm áp lực và chi phí nuôi dạy con, để việc xây dựng gia đình trở thành một lựa chọn tự nguyện, hạnh phúc và bền vững.
Để làm được điều này, cần tiếp tục phát triển các chính sách an sinh, như nhà ở xã hội cho người trẻ, hệ thống nhà trẻ gần khu công nghiệp, môi trường làm việc thân thiện với lao động nữ mang thai và nuôi con nhỏ; đồng thời khuyến khích nam giới chia sẻ trách nhiệm chăm sóc gia đình.
Bên cạnh đó, cần tăng cường các chính sách hỗ trợ về y tế, giáo dục, điều trị vô sinh, hiếm muộn cũng như đổi mới truyền thông theo hướng cung cấp thông tin khoa học, giúp thanh niên hiểu về độ tuổi sinh sản tối ưu để chủ động lựa chọn phù hợp với điều kiện của mình. Lồng ghép giá trị hạnh phúc gia đình qua các nền tảng số.
Phóng viên: Nhân Ngày Dân số Thế giới 11-7, bà muốn gửi gắm thông điệp gì đến các bạn trẻ Đồng Nai?
ThS. Võ Thị Ngọc Lắm: Thành phố Đồng Nai đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và công nghệ cao, hướng tới một đô thị hiện đại, văn minh và đáng sống. Trong quá trình đó, thanh niên chính là nguồn nhân lực chất lượng cao, là lực lượng tiên phong và động lực quan trọng quyết định sự phát triển bền vững của địa phương trong tương lai.
Tương lai tươi sáng không tự đến, nó được định hình từ những lựa chọn chủ động của bạn ngày hôm nay. Tôi mong các bạn trẻ hãy chủ động chăm sóc sức khỏe, không ngừng học tập, rèn luyện kỹ năng, xây dựng lối sống lành mạnh và sẵn sàng bứt phá để hiện thực hóa mọi khát vọng của tuổi trẻ Đồng Nai.
Nhân Ngày Dân số Thế giới 11-7, tôi mong các bạn trẻ cùng chung tay lan tỏa thông điệp “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Mỗi hành động tích cực hôm nay đều góp phần xây dựng Đồng Nai phát triển nhanh, bền vững.
Phóng viên: Xin cảm ơn ThS. Võ Thị Ngọc Lắm!
Sao Mai (Thực hiện)